Ben jij van lotje getikt!?

Claus Copywriting
Mar 7, 2018
3 min read

Soms heb je van die woorden of uitdrukkingen die je opeens opvallen. Zoals ‘van lotje getikt zijn’, bijvoorbeeld. Wat een gekke uitdrukking is dat! En wat zou daar de oorsprong van zijn?! Was er ooit een heel gekke Lotje?

De uitdrukking bestaat nog niet zo 'heel' lang en stamt van ergens eind negentiende eeuw, maar verder tasten we eigenlijk een klein beetje in het duister..

GISWERK

Lotje was hoogstwaarschijnlijk geen meisje dat een beetje in de war was, gelukkig. 'Lotje' kan echter wél heel goed een verbastering van 'Lorre' zijn: een naam die we al erg lang aan papegaaien schijnen te geven. Dat is te verklaren vanuit de wetenschap dat papegaaien in het Maleis ‘Lori’ of ‘Loeri’ genoemd worden en wij Nederlanders een tijd in die regio hebben 'vertoefd'. Er bestaat uit dezelfde tijd ook een gezegde dat ‘van lorretje gepikt’ luidt. Je bent door de papegaai (Lorre) gepikt, zou betekenen dat die een gaatje in je hoofd heeft gemaakt en je daardoor niet goed wijs bent..

"Nee, Lotje was geen meisje dat een beetje in de war was.."

‘Van lorretje gepikt’ zou dus verbasterd kunnen zijn tot ‘van lorretje getikt’, naar ‘van lotje getikt’… Zou kunnen..! Maar het is wel de meest waarschijnlijke verklaring, want een kleine twee eeuwen eerder (begin achttiende eeuw), bestond de uitdrukking ‘Jij bent in je hersens gepikt’ al. Misschien had je toen ook ‘terror-oehoes’ die mensen in hun hoofd pikten..? Kraaien die aanvielen? In goed gecoördineerde duikvluchten, misschien om hun kroost te beschermen? Wie zal het zeggen..

LET'S TWIST AGAIN

Een kleine twist in de uitleg zou zijn dat papegaaien (omdat je hen wél kunt leren praten, maar ze dan natuurlijk niet snappen wat ze zeggen, en dus lijken te ‘raaskallen’), een beetje gek lijken (papegaaien: klakkeloos napraten). En dat gekke mensen dus feitelijk voor (gekke) papegaai worden uitgemaakt. Het pikken is dan zeker niet letterlijk bedoeld, maar dat is het in die eerste verklaring natuurlijk ook niet.

DRIE KEER = SCHEEPSRECHT

Uitleg nummer drie verwijst naar een scheepsmast.., die zou ook een lorretje genoemd worden (en ook 'de bezaansbras', of 'de pispot'). Een klap van een (omvallende?!) scheepsmast zou je ‘gek’ maken, mits je het overleeft natuurlijk.

En dan is er nog de uitleg dat lorretje een verbastering is van nolletje.. Ja, het wordt er niet duidelijker op, ik geef het toe. De uitdrukking zou dan ‘van nolletje geprikt’ zijn, in plaats van gepikt. Wat of wie een nolletje dan is.., en waarom het prikt..?!

HEKSENKETEL

En als laatste optie wordt de suggestie gedaan, dat een en ander met de heksenvervolging te maken had en het heidense geloof in elfen (waarbij je boze en goede elfen had). Boze elfen zouden je bij aanraking gek kunnen maken, was het idee en er zou een middeleeuwse klucht hebben bestaan, die om de boze elf Lodder draaide.. Lodder werd Lotje, enzovoorts..

"Boze elfen kunnen je bij aanraking gek maken."