Creativiteit & de Toekomst 2: verzet

Claus Copywriting
Oct 30, 2018
8 min read

Updated: Aug 24, 2021

Zoals reeds eerder (en niet alleen door mij) gezegd, is iedereen creatief, aangezien ‘creativiteit’ simpelweg 'het kunnen oplossen van problemen' is. En we lossen elke dag problemen op, nietwaar? Als een lamp stuk gaat, kopen we een nieuwe. Eh.., maar dat had iemand voor ons al bedacht....

KARAKTER & HET PROBLEEM OPLOSSEND VERMOGEN

Niet elk probleem is eendimensionaal, niet elk probleem heeft een pasklare oplossing en niet elk probleem is door iedereen op te lossen. Hoe creatief we daarin zijn, is afhankelijk van (onder andere) persoonlijkheid en karakter:

1. Sommige mensen zijn lineair en rationeel creatief: ze lossen problemen op door: Als (zus), Dan (zo), Daaruit volgt (etc.) Zij zien wel waar ze uitkomen, dat staat niet vast, maar de oplossing ‘werkt’ in ieder geval wel. Er is geen speld tussen te krijgen. Door echter van bestaande mogelijkheden uit te gaan en van bestaande theorieën, komen ze vaak (net niet) uit bij het gedroomde, creatieve en mooie resultaat of eindproduct.

2. Sommige mensen beginnen juist bij dat gewenste (eind)resultaat en redeneren dan, stapje voor stapje terug, naar de huidige situatie toe. Zij nemen vaak wat bochtjes, om het voor elkaar te krijgen. Als zowel de huidige als de toekomstige doelen of situaties vast staan, dan is het passen en meten. Maar juist omdat het resultaat/uitgangspunt daardoor nogal rigide is, is er geen mogelijkheid of bereidheid om dit gaandeweg aan te passen..

3. Sommige mensen ‘roepen’ al brainstormend tien mogelijke oplossingen en strepen dan -door middel van deductie- alles weg, dat niet werkt. Met als mogelijke uitkomst dat alle opties weg worden gestreept, omdat je datgene dat het eerst in je opkomt roept, waardoor je dus niet 'een laag dieper' komt. Uiteindelijk is iedereen 'uitgeroepen' tijdens het brainstormen en zijn 'al schietend' alle opties van tafel geveegd. Of wordt de meest evidente optie gekozen.

4. Sommige mensen lossen een probleem op, door na te denken over waarom het probleem eigenlijk bestaat en hoe het is ontstaan. Maar het oplossen van de onderliggende oorzaken van een probleem is vaak ingewikkeld en daarvoor zal soms het verleden herschreven en/of ook derden in beweging moeten komen. Het kan een goede manier zijn, maar vaak is deze aanpak in praktische zin niet haalbaar.

5. En sommige mensen hebben heel veel ideeën, maar zetten dezen niet om in werkbare oplossingen: ze blijven (liever) dagdromen. Omdat ze niet durven, omdat ze niet willen weten of het kan (of al vermoeden dat het niet werkt), of omdat ze het wél voor zich kunnen zien, maar het niet daadwerkelijk kunnen realiseren, omdat het vermogen om de ideeën om te zetten in praktische toepassingen of uitleg ontbreekt. Vaak kunnen ze de ideeën dan ook niet onderbouwen of toelichten en blijft het bij steekwoorden.

En ondanks dat iedereen 'het probleem' aan het oplossen is, via de hierboven genoemde methodes (en er zijn er vast nog meer te benoemen), noem ik dat persoonlijk liever geen 'creatieve' aanpak. Tenminste, niet in de zin hoe 'echte' outside-the-box denkers dit zouden doen.

Bijna allemaal krijgen ze bovendien ook nog eens te maken met drie struikelblokken: a. te weinig (financiële) beschikbare middelen, en/of b. technologisch/realistisch gezien is de bedachte oplossing (nu nog) niet haalbaar en het derde pijnpunt -en tevens het meest ingewikkelde- is (c.): de (mede)mens die zich tegen verandering verzet en zorgt voor tegenwerking.

Struikelblokken (3)

FLEXIBILITEIT & VERANDERING

Het is niet vreemd dat we ons verzetten tegen verandering, want er is een goede reden waarom routine ontstaat en bestaat. En daarnaast maken we er ons allemaal wel eens 'schuldig' aan:

1. Alleen maar beren op de weg zien. Het bedenken van problemen die er (nog) niet zijn, maar waarvan sprake zou kúnnen zijn, of die zouden kúnnen ontstaan en -in dat geval- de reden vormen waarom het allemaal niet haalbaar is. Ze zijn niet gewoon kritisch, maar ze kunnen of willen zich eigenlijk de geopperde oplossingen niet voorstellen. Het voorstellingsvermogen is wellicht niet groot genoeg, men beschikt over te weinig fantasie, of men 'ligt dwars' vanuit een andere reden. Bijvoorbeeld vanuit een fixatie op de (voor hen) logische, eigen oplossing.

2. En sommige mensen hebben zoveel kritiek (op zichzelf en/of anderen), dat er helemaal niets van de grond komt, alles wordt 'doodgeslagen'. Er is doorgaans weinig vertrouwen in de mensheid, of de capaciteiten van collega's. Of de wil ontbreekt om het 'beter' te willen doen. 'We hebben het altijd zo gedaan en dat functioneerde tot nu toe toch altijd prima'. Of de noodzaak van verandering is niet duidelijk. 'Die is nieuw, die wil zich nog bewijzen'. Vaak ligt er ook angst aan ten grondslag, angst om niet te kunnen voldoen aan een nieuwe werkwijze, om zich niet aan te kunnen passen. Men wil zich niet open stellen voor nieuwe mogelijke oplossingen, vanwege de mogelijke consequenties daarvan.

3. Anderen zijn ideeën-moe en hebben 'het al een beetje opgegeven'. Ze hebben zoveel nieuwe ideeën geïmplementeerd zien worden (vaak zonder dat men ook een andere werkwijze, of benadering adopteerde) en hebben zodoende het bedrijf ‘eerst vijf jaar naar links zien rennen, en daarna vijf jaar naar rechts, enzovoorts’, dat ze niet meer geloven in welke oplossing of verandering dan ook. Of in de 'magie' van creativiteit en dat het altijd beter kan. Of in de goede bedoelingen van het management. Verandering alleen om relevant te blijven ('niet omdat het moet, maar omdat het kan'), als ego boost en/of omdat je kennelijk als directie om de vijf jaar steeds een nieuwe 'visie' moet ontwikkelen en uitdragen, daar loopt niemand warm voor.

'Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk wel dat (ik) het kan.'

ANDERS DAN ANDERS

Kunstenaars, of mensen met grote creatieve vermogens, combineren zowat alles dat hierboven staat vermeld, maar ze vervallen daarbij nooit in apathie of zelfverzekerdheid. Vaak volgens de Pippi methode: 'Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk wel dat (ik) het kan.' Ze weten de vinger vaak snel op de zere plek te leggen. Het zijn daarnaast mensen die ‘dat kan niet’, niet in hun woordenboek hebben staan, ze blijven zoeken. (Die kritische en analytische vermogens maken hen overigens ook geschikt als -bijvoorbeeld- kwaliteitsmedewerker, maar dit terzijde.) En als je maar blijft zoeken en geloven in een oplossing, dan kom je uit bij onvermoede resultaten. Maar ook zij kunnen natuurlijk geen ijzer met handen breken. Hoe voorkom je nu dat een heel goed, creatief en praktisch toepasbaar idee, toch in de prullenbak beland?

TEGENWERKING IN DE WERKSITUATIE

Mocht je een 'echte creatieveling' willen aantrekken, terwijl jijzelf ook open staat voor andere ideeën, opvattingen en een andere benadering van problemen (maar ben je er niet zeker van dat dit breed gedragen wordt), dan hieronder wat tips over hoe er met intern verzet en tegenwerking om kan worden gegaan:

1. Leg aan iedereen uit, waarom je naar oplossingen zoekt: wat de problemen precies zijn, die opgelost moeten worden en hoe dezen ontstaan zijn, zonder daarbij ergens de 'schuld' neer te leggen. Het is heel goed mogelijk dat collega's en/of medewerkers al diverse managers hebben zien struikelen, over precies datgene wat jij nu aan wilt pakken. Dat ze misschien al diverse directeuren een soortgelijk verhaal hebben horen houden, bij hun aantreden. Wees bekend met die geschiedenis en benoem hem.

2. Leg uit wat de consequenties zouden zijn, als je de problemen niet op zou lossen.

3. Wees bij beide bovenstaande punten open, eerlijk, stel je kwetsbaar op (zeg het ook als je iets niet weet, of niet hebt kunnen achterhalen) en informeer niet in groepjes, maar iedereen tegelijk.

4. Laat weten dat je eerst alle 'interne' opties bekijkt, doe dat ook -zonder aanziens des persoons- en vraag niet alleen 'pro forma' om de (schriftelijke) input van alle betrokkenen. Zijn er collega's of medewerkers die zich de moeite doen om je van input te voorzien, bespreek dit dan met hen, (eventueel één op één) en laat hen die ideeën toelichten. Schiet daarbij niet in de 'maar dat kan helemaal niet- kramp' en onthoud je misschien helemaal van kritiek. Refereer in een follow-up aan deze input en geef een blijk van je waardering hiervoor.

5. Geef in een follow-up schematisch aan, hoe je bij het vinden van een oplossing hebt geredeneerd en te werk bent gegaan. Bespreek de voors en tegens en waarom de ene consequentie zwaarder weegt dan de andere. Laat weten waarom je voor het aantrekken van een externe 'creatieveling' hebt gekozen. Vraag om medewerking en een 'open mind'.

6. Wees duidelijk wat de consequenties zijn, van de gekozen oplossing.

REALISME

Erken dat je nooit iedereen 'mee krijgt' en benoem dit ook. Vraag de kleine groep 'dwarsliggers' toch om het voordeel van de twijfel. Zijn er collega's of medewerkers die 'de kont tegen de krib gooien', zich niet constructief opstellen en dit enige tijd volhouden, ga dan een persoonlijk gesprek met hen aan.

Het behoeft natuurlijk geen toelichting dat in werksituaties waarin men het gevoel heeft zich te kunnen/mogen uiten, waar er onderling respect en waardering heerst en waar er ruimte is voor de werknemer als persoon, het gemakkelijker zal zijn om dit soort gesprekken te voeren en oplossingen te implementeren.

'Alleen voor de bühne.'

Het is niet zinvol om een creatieve geest in te huren of aan te trekken, terwijl je dat alleen 'voor de bühne' doet. En dat laatste gebeurt vaak. 'Zie je wel, ik heb een expert/externe adviseur aangetrokken, maar die wist het ook niet.' Als je met hardnekkige problemen te maken krijgt, die binnen het bedrijf niet kunnen worden opgelost en je hebt echt 'vers bloed' nodig, dan wees bewust van het feit dat één mus nog geen zomer maakt, zeker als iedereen nog diep in wintertijd verkeert.

MACHTSVERHOUDINGEN

Zelden heb ik meegemaakt dat een directie een echte open dialoog aanging, in plaats van het neerleggen van een (protectionistisch) dictaat. De kaarten werden ook maar al te vaak tegen de borst gehouden, terwijl van de expert een tovermiddel en een glazen bol werden verwacht. Bovendien helpen 'politieke spelletjes' en gespannen machtsverhoudingen ook niet bepaald mee. Heb je, als je eerlijk bent, eigenlijk weinig waardering voor de expert, de medewerkers of collega's, dan heb je waarschijnlijk de verkeerde mensen aangenomen. Of je zit zelf op de verkeerde plek.

Mensen willen, als laatste punt, natuurlijk ook enthousiasme zien bij degene die de gekozen oplossing presenteert. Hoe moet je warm lopen voor een nieuwe koers, als de directie het op monotone manier aan je voorlegt? Daan Roosegaarde liep over van blijdschap toen hij 'zijn' Afsluitdijk presenteerde en dat werd als 'vreemd' of 'arrogant' gezien. Want wie zit er zo te stralen bij het presenteren van een eigen ontwerp? De maker van Lucky TV (Sander van de Pavert), zie je ook het hardste lachen bij het vertonen van zijn filmpjes. Maar als de bedenker al niet enthousiast is (en dat over wil brengen..)... ?! Laat de expert dus de presentatie verzorgen!

We zijn, in de kern, niet zo heel flexibel. De comfort zone biedt comfort.

Wil je als ondernemer of directie meer creativiteit toepassen, dan zul je daar rekening mee moeten houden.

HEB JIJ ook zin in creatieve input? Mail me!

Genoten van deze blog? Iets gelezen dat je nog niet wist? Meer inzicht verkregen?

Claus Copywriting: Storytelling by Nature

Meer informatie over Claus Copywriting, via:

www.clauscopywriting.wixsite.com/home

clauscopywriting@ziggo.nl