Klein Sicilië aan de Geul

Manon Claus
Sep 18, 2020
7 min read

Updated: Jun 6, 2021

Speel in gedachten alvast de soundtrack van 'The Godfather', als achtergrondmuziek, af in je hoofd - terwijl je dit leest. 'Da-da-di-dada-dida-dada-dadi-daaaa...' Want niet alleen probeert de VVV onze streek (Zuid-Limburg en specifieker: het Heuvelland) nu te promoten als 'alternative Italy' en staan er daadwerkelijk (oké, een paar) karakteristieke cipressen in het heuvelachtige en bochtige landschap, ook de volksaard heeft er wat trekjes van overgenomen..

MENEER PASTOOR

Er wordt wel eens gezegd dat voor elk land geldt, dat 'het meest zuidelijke deel' significant afwijkt van de rest van het land. Het leven gaat er langzamer, het is bourgondisch, religieus en conservatief. Of je nu in zuidelijk Nederland, of zuidelijk China zit, het schijnt een wetmatigheid te zijn. Er wordt ook vaak over 'het donkere zuiden' gesproken*. En dat is in veel gevallen een geuzennaam geworden. De streek voelt zich eigenlijk zelf ook niet zo passen bij de rest van het land en ze hebben in elk dorp een eigen steektaal.

AU REVOIR, AUF WIEDERSCHNITSEL

Ik weet niet of dit voor álle zuidelijke streken in de wereld opgaat. Wat ik wél denk te weten, is dat juist die streken van een land die, vanwege de ligging ten opzichte van de omringende landen, wel eens vaker van 'eigenaar' zijn gewisseld (in Limburg waren hier bijvoorbeeld de Romeinen, Spanjaarden, de Fransen, Duitsers, Oostenrijkers en de Belgen 'te gast'), meer de neiging hebben om aan de locale cultuur vast te houden. Ze zijn zo vaak gedwongen om zich aan te passen, dat er een ondergronds gevoel van saamhorigheid is ontstaan. (En het 'bezoek' bevordert de talenkennis.)

TENTAKELS

Een ander aspect van zo'n 'zuidelijke cultuur' is 'la familia'. En dat zit niet aan de oppervlakte, maar is vaak alleen voor insiders merkbaar. Het is een onduidelijk netwerk van aangetrouwde neven en nichten dat verweven zit in elke vezel van de regio. 'Ze' zitten in elke vereniging: de schutterij, de carnavalsvereniging, de buurtvereniging én de toneelvereniging, er valt niet aan te ontsnappen. Ze hebben hun roots vaak generaties lang op dezelfde plek liggen en daar ontlenen ze rechten aan. En er is vaak ook een stilzwijgende 'omerta'.

'respect, erecode en geheimhouding..'

LOYALTY IS EVERYTHING

Je kunt er tien jaar, twintig jaar, of langer wonen en er toch nooit écht bij horen. Je kunt er leven zonder in de dorpsgemeenschap te worden opgenomen. Je blijft import. Je kunt het verpesten met één enkele opmerking en dan voor de rest van je leven niet meer aangekeken worden. Geen 'gedag' op straat. Voor altijd. Ben je 'van buiten', ook al is dat slechts twee dorpen verder weg, dan zul je dat subtiel of anderszins, blijven voelen.

DINING AL FRESCO

Naast families, die elkaar altijd steunen en het op vele gebieden (ook politiek) voor het zeggen hebben én de religieuze en conservatieve afgeschermde 'gehuchten' waar tradities van eeuwen nog worden opgevoerd, is er ook het bourgondische en gemoedelijke imago. En ik zeg bewust 'imago'. Het wordt gecultiveerd door de toeristische sector. En het draagt bij aan de mythevorming over 'het donkere zuije'. We zouden hier lang en uitgebreid lunchen met dikke stukken kaas, wijn en zelf gebakken brood en daarna siësta houden. Eh...

'het Limburgs Kwartiertje..'

TOERISTEN TSUNAMI

Ondertussen is onze regio zó populair bij jullie geworden, dat onze boerderijen bijna nog alleen maar voor 'Randstedelijke rijken' betaalbaar zijn. We worden uit onze eigen streek verdreven, net als in Venetië, Mallorca en tal van andere toeristische gebieden, heel geleidelijk aan. Ook gaan vergelijkingen met Volendam en Kinderdijk op, aangezien niemand het een halt toe roept. De horeca en toerisme-branches willen steeds meer van jullie, maar de rest van de bevolking wil dat bepaald niet. Dus dat gemoedelijke is er, voor velen hier, wel een beetje af. En ook onze tradities en 'familia' lijken daar geen tegenwicht aan te kunnen bieden.

COULEUR LOCALE

Wij worden ondertussen ook al 'de locals' genoemd. Ik ben geen 'local'. Ik ben geen attractie, of iets dat ten dienste staat van het toerisme. Ik woon hier. Als je een groep een denigrerend koosnaampje toebedeelt, doe je dat om hen te onderscheiden van anderen. En ook dat geeft aan, dat de 'niet-local' het overneemt. We vergrijzen, 'wij' nemen in getal af. Door bewust beleid uit 'Den Haag' zijn wij hier bovendien niet alleen letterlijk dom gehouden, maar is er hier ondertussen -naast de zorgsector- weinig anders te doen, dan werk te zoeken in het toerisme. En mensen die daarmee hun boterham verdienen, gaan er zich niet tegen uitspreken.

SHORT FUSE

En zo glijden we af naar een regio die zonder de toerist niet meer kan bestaan. Er is zelfs -vlak voor 'Corona', nog geadverteerd in China. Komt allen hier naartoe. Toeristen gedragen zich ondertussen niet meer als gast. De verhuftering van de samenleving gaat mee op vakantie. De toerist wil geen strobreed in de weg gelegd worden. Zij zijn hier immers om te recreëren, zij willen, moeten geëntertaind worden. De 'local' zit binnen, met de vingers in de oren en kan pas weer, als het weer omslaat en de drukte en herrie afnemen, adem halen. De gemoedelijke Limburgers hebben vaak geen weerwoord tegen onbeschoftheid.

SJENG

Apropos China: wij worden ook wel 'de Chinezen van het zuiden' genoemd. Als je de volgende zin in ons dialect zou oplezen, is dat een heel normale zin: '10 hat 10 10', waarbij elk woord van die zin een andere betekenis heeft. Maar geen toerist die echt in onze cultuur geïnteresseerd is. Geen mens die weet wie er hier een 'Sjeng' is en wie niet. Ze kennen wel Tom Dumoulin en Max Verstappen en komen hier om (op de gewone weg en wandelpaden) snelheidsrecords te verbreken en -en passant- ook vele botten.

'Wie schjoen os Limburg woar..'

MERGEL

Onze cultuur is sterk verweven met religie, die op haar beurt weer sterk geënt is op veel oudere 'heidense' gebruiken. Het 'Rijnlandse' carnaval is er daar een van, want onze cultuur eindigt of begint niet bij door de mens aangebrachte grenzen. Cultuur vormde zich, van oudsher, langs rivieren en beekdalen. Zo is ons prachtige landschap ontstaan. Ook dit gebied heeft trouwens ooit helemaal onder water gestaan en het dankt er zijn kalksteen aan, een zachte steensoort die veel werd gebruikt als bouwmateriaal en dus nog alom aanwezig. Maar ook is het qua bewoning een van de oudste gebieden van Nederland. Waar ik woon, liepen ooit Neanderthalers rond. (En nu dus de toeristen, ach..)

EEN PLUS EEN IS..

Dom gehouden? Las je dat goed? Ja, vanuit het centrum van de macht werd ooit bepaald dat 'dat agrarische volkje' geen behoefte had aan hogescholen en universiteiten. Ze gingen toch met de handen in de klei, of in de staatsmijnen werken. En dus hadden wij geen recht op een gelijke rijksbijdrage voor het onderwijs. De 'bekostiging' (geld dat je als school krijgt, per afgestudeerd leerling), lag hier lang vele, vele malen lager dan in de 'grote stad'.

BOEREN

Met oude en slechter onderhouden schoolgebouwen tot gevolg, lager betaalde leraren, te weinig en/of verouderde leermiddelen en al helemaal geen 'cutting edge' technologie en onderwijsvernieuwingen. Het mag dan ook geen wonder heten dat de laaggeletterdheid** hier stukken hoger ligt dan in de rest van het land, met alle problemen van dien: meer criminaliteit, een lager opleidingsniveau, enzovoorts. Die achterstand loop je niet in een paar jaar in. (En dan te bedenken dat we hier ooit juist voorop liepen: hier vestigden zich de eerste nomaden -in dorpen- van het land.) Het heeft veel maagzweren van 'de locals' gekost (en vele tripjes naar Den Haag én rechtszaken), om die ongelijkheid uiteindelijk af te schaffen.

AUWWIEJE

Dus als je de volgende keer, op een stinkende scooter met rieten picknickmand achterop, heel 'Italiaans' koket door ons landschap scheurt (een vervoersmiddel dat hier speciaal voor de toerist is, wij verplaatsen ons niet zo), over paden die niet voor gemotoriseerd verkeer bestemd zijn en ons 'boeren' noemt, is het wellicht goed om je te bedenken dat wat bescheidenheid zou passen, bij het recreëren.

Wij worden als achtertuin van de Randstad gebruikt, als hét alternatief als je niet naar het buitenland kan of mag, waarbij ons de mogelijkheid om ons op een andere manier te ontwikkelen gaandeweg steeds meer wordt ontnomen. Binnenkort zijn wij een openluchtmuseum of, waarschijnlijker, een pretpark. Ik heb het in een eerdere column al het Disney Heuvelland genoemd... Onze cultuur, zowel de goede als de slechte kanten, bestaat dan alleen nog in marketingcampagnes..

Er was eens -lang, lang geleden, een heel klein, pittoresk dorpje...

Da-da-di-dada-dida-dada-dadi-daaa...

Meer weten?

WIL JIJ dat jouw verhaal echt aankomt, maar heb je last van writersblock?!

Mail me!

* "Wel wil ik nog eens fijntjes herinneren aan de onophoudelijke plundering van mens en natuur in Zuid-Limburg, de enige streek in het land waar de bewoners volkomen autarkisch zouden kunnen leven, maar [waar] dankzij inlijving -tegen de wil van de bevolking- het land verwoest is, met als symbool een petrochemische industrie." [ ] "Als industriegebied (13 steenkoolmijnen) werd het van uitermate grote betekenis voor de bevordering van de industrialisering van Nederland." [ ] "Maastricht, waar al sinds decennia de bevolking uit de oude stad verdreven is en opgeborgen verder vegeteert in troosteloze buitenwijken, werd van vervallen industriestad tot universiteitsstad en toeristische trekpleister. Het kapitaliseren van het historisch erfgoed werpt ruimschoots zijn vruchten af, niet voor de bevolking uiteraard." ( Tibaert, lees hier meer)

** Bijna 13 procent van alle Limburgers tussen de 16 en 65 jaar oud, heeft moeite met lezen en schrijven. Tellen we iedereen boven de 65 jaar oud ook mee, dan ligt dat percentage nog veel hoger. Vooral in de steden in Limburg, is het probleem groot. (bron: hier)

Ondersteun dit blog! Tip Manon!

Lees je de artikelen op dit blog met interesse? Kom je hier regelmatig terug? Waardeer je dat het hier niet vol staat met advertenties? Dan zou het fijn zijn als jij die waardering voor alle werk en energie die achter dit blog schuil gaan, zou willen tonen door middel van een eenmalige, of regelmatige donatie van jouw keuze. Dankzij jouw financiële bijdrage kan ik dan in de toekomst nog meer inspirerende artikelen met je delen!

Maak je vrijwillige gift over, naar: NL87SNSB0939167336 t.n.v.: M. Claus, Wijlre

Alvast zeer bedankt!

Genoten van deze blog? Iets gelezen dat je nog niet wist? Meer inzicht verkregen?

Claus Copywriting: Storytelling by Nature

Meer informatie over Claus Copywriting, via:

www.clauscopywriting.wixsite.com/home

clauscopywriting@ziggo.nl