Neutraal Communiceren- kan dat?

Manon Claus
Nov 10, 2020
6 min read

Updated: Jun 6, 2021

We verwachten dat journalisten hoor en wederhoor toepassen en dat ze een zaak waarover ze berichten, van meerdere kanten bekijken en beschrijven. Je verwacht een soort neutrale verslaglegging, die het mogelijk maakt een eigen mening te vormen. Je verwacht ook, dat de werkelijke situatie wordt weergegeven, niet de interpretatie van de betreffende journalist... Maar is dat de werkelijkheid?

DILEMMA

Door alle complottheorieën van tegenwoordig voel je bijna een soort schroom, om vraagtekens te zetten bij de vrije pers en democratische instituten. Je wilt complotdenkers immers geen munitie verschaffen, of de indruk wekken dat je in 'dat' kamp zit. Maar dat zou betekenen dat je het niet meer kunt of mag signaleren, als je er wellicht iets fout zit. En dat is juist de doodsteek van het systeem. En toch... Schroom.

MAINSTREAM RODDELS

Vele landelijke kranten worden 'rechts' of 'links' genoemd. Dat is dus al gek, als je uitgaat van neutrale verslaglegging. De verslaglegging is dus gepolitiseerd. Maar door wie. En hoe. En is dat terecht? Feit is dat we elkaar in hokjes duwen, als je weet welke krant de ander leest. Of niet leest. En dat mensen dát dus al vaak niet eens willen zeggen. Wie geeft graag toe dat hij van dramatische koppen houdt en van overdreven effectbejag?

FEIT OF FICTIE

We spreken wel vaak over de algoritmes op internet, die je 'meer van hetzelfde' laten zien en de andere kant dus onderbelicht laat, maar zo anders is dat bij kranten misschien dus niet eens altijd? Of ligt het probleem gewoon bij ons. We drijven als mensheid uit elkaar in twee groepen: de ene die het liefst bij de feiten, wetenschap en onderzoeksjournalistiek blijft - en dát het belangrijkste vindt, en de andere groep die een eigen waarheid en werkelijkheid creëert of gelooft, al na gelang dat zo uitkomt. De ene groep die het belang van iedereen voorop stelt en de andere, die het eigen belang laat prevaleren.

ALTERNATIVE MEDIA Nu is het één ding om een krant te lezen, waarvan je weet dat deze nieuws brengt op de manier waarop jij dat graag ziet (geen of juist wel dramatische koppen, bijvoorbeeld). Of die de onderwerpen behandelt, die jij graag leest (wetenschap, of suggestie en roddel). Een ander ding is het, als de werkelijkheid foutief wordt weergegeven of gesuggereerd. En ook niet achteraf gecorrigeerd wordt. De 'Wall of Lies'* een kunstproject waarin alle leugens die Trump heeft verkondigd wordt weergegeven, laat zien dat een grote groep mensen het onderscheid niet meer kan maken. Daar moeten we toch iets mee..

'interpretatie van de journalist..'

AKELIG BEVOOROORDEELD

Zo stond er in onze regionale krant dat het 'akelig stil' was, toen de de regio hier tijdelijk werd afgesloten in verband met de eerste Covid-golf. Er waren teveel toeristen en dagjesmensen en de situatie werd, mede door het gedrag van deze mensen, te gevaarlijk voor de plaatselijke bevolking die geen kant op kon. Maar werkelijk niemand vond het akelig stil. 'Wat een heerlijke rust, dat zouden ze altijd moeten doen, dat afsluiten!', zeiden we tegen elkaar. Dus welke bronnen heeft de journalist geraadpleegd? Soit. Een interpretatie, kennelijk. Maar in het artikel stond voorts óók nog: 'het epicentrum doet bijna triest aan' en 'men verlangt in deze tijden terug naar de massahysterie van de honderden toeristen en overvloed aan toertochten'. Eh... Nee.

SUGGEREREN IS HET NIEUWE REGEREN

Sommige kranten doet aan heldenverering en gebruiken subtiele taal om een bepaalde indruk te wekken bij de lezer. Op het eerste gezicht lijkt het neutraal, maar als je goed leest is dat niet het geval. Bijvoorbeeld door de ene partij te karakteriseren als 'redelijk' en 'staan open voor een gesprek' en de andere partij als 'emotioneel' en 'zonder echt over bewijs te beschikken'. En waar blijft het factchecken, dat je toch verwacht als je een verhaal schrijft, zonder überhaupt maar de bron van het verhaal te raadplegen? Sommige verslaggevers maken er keer op keer een zootje van, waardoor niet alleen de waarheid geweld wordt aangedaan, maar ook emoties worden aangewakkerd. Is dat dan slechte journalistiek, of bewust een positie innemen? Dat blijft diffuus.

"is 'politieke correctheid' wel neutraal?"

COLOUR MATTERS

Gedurende de Amerikaanse verkiezingen van afgelopen week, werd de roep om 'niet-neutrale' verslaglegging steeds groter. Volgens veel kijkers van de diverse Amerikaanse televisienetwerken hadden die laatsten in de afgelopen vier jaar veel te veel hun best gedaan om 'neutraal' over te komen, om de zendtijd gelijk te verdelen en om geen waardeoordeel te vellen, over wat hun president in de afgelopen vier jaar allemaal bij elkaar gelogen had. Ze waren daarbij in een kramp geschoten, volgens de kijkers, en hadden dingen die niet uit te leggen zijn, geprobeerd te duiden. En daarmee tot 'alternatieve mening' verheven.

DUIDELIJKE COMMUNICATIE

De roep om 'kleur te bekennen' werd ook ingegeven door het gevoel dat juist het zoeken van de nieuwszenders om beide kampen te bedienen, of -om op zijn minst- zo min mogelijk in één kamp te worden ingedeeld, had geleid tot het idee dat deze president 'een gewone president' was. Met een wat ongebruikelijke stijl. De onwil om racisme te benoemen, om onkunde te benoemen, om leugens als leugen te kwalificeren en om de 'flirt' met extreem-rechtse milities te 'downplayen', had niet het duidelijke signaal afgegeven over wie er eigenlijk in het Witte Huis zat. Het bood ruimte. Ruimte om je niet racist te voelen, als je stemt op een racist.

NEUTRALE POSITIE INNEMEN

Daar zit dus een probleem: leugens benoemen is geen kleur bekennen, maar goede journalistiek. Fact checken kan leiden tot het 'in een kamp' geplaatst worden, door degene die dit niet aanstaat. Maar het is geen politieke overweging. Het probleem is dus dat zaken die niet politiek zijn, in de kern (zoals racisme, seksisme, klimaatverandering-ontkenning e.d.), politiek zijn gemaakt. Het zijn onderwerpen van 'links' geworden, in plaats van van ons allemaal.

'Burgerschapsonderwijs?!'

INDIVIDUALISME = EGOISME?

Hoe komen we daar weer vanaf? Hopelijk door onderwijs (niet voor niets zeggen zelfs republikeinen dat Trump het moet hebben van de lager opgeleiden), door nieuwe inzichten én omdat de 'rechtse' kant er eigenlijk domweg niet meer omheen kan. Het klimaat zul je moeten agenderen. Aan gendergelijkheid kom je niet meer onderuit. De enige andere weg, die ook Trump gekozen heeft, is hardnekkig blijven ontkennen. Dat kan. Totdat het niet meer kan. En die weg leidt tot agressie en conflict.

Als het ene deel van de bevolking een stuk 'verder' of minder egoïstisch is, dan het andere, dan wordt de tegenstelling steeds groter. De nieuwszenders en kranten zullen daar niet aan ontsnappen. De lariekoek die nu 'alternative facts' heet, zal een steeds grotere groep aanhangers krijgen, als we nu niet acteren.

Meer weten?

WIL JIJ dat jouw verhaal echt aankomt, maar heb je last van writersblock?!

Mail me!

* Wall of Lies: 20.000+ leugens die de President van de Verenigde Staten (Trump) in slechts enkele jaren tijd aan zijn volk heeft verteld. In chronologische volgorde en met een kleurcodering, op onderwerp. Alle leugens zijn door de Washington Post gefact-checked. Als je wat afstand neemt, kun je het patroon van de leugens zien. Van dichtbij kun je ze lezen. Medialogica onderzoek naar het verschil tussen beeld en werkelijkheid. Media dienen als gids om greep te krijgen op de werkelijkheid. Maar in hoeverre zijn ze een betrouwbare gids? Hoe komt de publieke opinie tot stand? En welke invloed heeft deze op het handelen van bestuurders, journalisten en burgers? Worstelen met Q, kijk je hier terug. Zelfs Fox News onderbrak van de week een White House persconferentie, omdat de beweringen (van kiesfraude) werden gedaan zonder enig bewijs aan te leveren. Maar 'je wilt de president niet censureren' en 'dit zal de Trump-kiezer een verkeerd beeld geven', zei Marieke de Vries van de NOS.

Ondersteun dit blog! Tip Manon!

Lees je de artikelen op dit blog met interesse? Kom je hier regelmatig terug? Waardeer je dat het hier niet vol staat met advertenties? Dan zou het fijn zijn als jij die waardering voor alle werk en energie die achter dit blog schuil gaan, zou willen tonen door middel van een eenmalige, of regelmatige donatie van jouw keuze. Dankzij jouw financiële bijdrage kan ik dan in de toekomst nog meer inspirerende artikelen met je delen!

Maak je vrijwillige gift over, naar: NL87SNSB0939167336 t.n.v.: M. Claus, Wijlre

Alvast zeer bedankt!

Genoten van deze blog? Iets gelezen dat je nog niet wist? Meer inzicht verkregen?

Claus Copywriting: Storytelling by Nature

Meer informatie over Claus Copywriting, via:

www.clauscopywriting.wixsite.com/home

clauscopywriting@ziggo.nl