Omringd door Schoonheid

Manon Claus
Jul 23, 2020
9 min read

Updated: Jun 6, 2021

Het huidige jaar, 2020, wordt steeds 'vervelender' (to put it mildly), nu dat mijn favoriete dansgezelschap niet alleen afscheid neemt van hun geliefd choreografenduo, maar ook van mijn meest favoriete dansers! Daarbij kon ik niet eens naar hun jubileum- & afscheidsvoorstelling, want: Covid. Het theaterkaartje ligt nog op mijn bureau, als pijnlijke reminder. Het was een gouden combinatie, die twee en dat kon natuurlijk ook niet eeuwig duren, maar hier was ik nog niet klaar voor. Niemand heeft mij ook iets gevraagd, potverdorie!

https://www.youtube.com/watch?v=_CBhw_QbVnw

ONDERGEDOMPELD

Voor altijd zal de muziek van Philip Glass en Max Richter in mijn hoofd verbonden zijn met het Nederlands DansTheater, kortweg NDT. Voor altijd zal de enige kunstvorm die mij letterlijk tot tranen toe roert - ook al zit ik in een zaal vol met mensen, het moderne ballet en specifieker de gepassioneerde multi-disciplinaire choreografieën van Lightfoot en León zijn, waarbij dans, kostuum, licht, decor, muziek en (video)beeld voor een overweldigende beleving zorgen.. En voor altijd zal Marne van Opstal 'mijn' etherische, mythische Pegasus en Jorge Nozal 'mijn' aardse, woeste Minotaurus zijn..

Zoals ik in 2017 al schreef: 'Maar dan komt Marne het toneel op, alleen armen en benen van drie meter lang, alsof hij licht geeft, elke armbeweging een vleugelslag. Zijn silhouet is genoeg, maar dan, een beweging.. en ik zie niets anders meer, het decor verdwijnt, de muziek bijna ook.'

'elke armbeweging een vleugelslag'

VERDRINKEND

Marne kon op het podium gaan staan en hoefde niets te doen, toch keek iedereen (in mijn hoofd dan) naar hem. Die theorie werd bevestigd toen L&L een choreografie maakten waarbij hij een tijdje bewegingloos aan de linkerkant op de dansvloer stond, terwijl zijn collega's -stuk voor stuk dansers van wereldklasse- zich het licht uit stonden te dansen en de sterren van de hemel, maar ik keek alleen naar Marne. Hij hoefde maar zijn arm gracieus uit te strekken (of zijn pink) - zijn equivalent van het spreekwoordelijke 'telefoonboek voorlezen', om mij te raken, tot in het diepst van mijn ziel. Marne die bij het ontbijt zijn krant openslaat, vind ik waarschijnlijk mooier dan veel prachtige balletproducties bij elkaar. Daar wil je alleen maar naar kijken, van een afstandje, in bewondering. Hij is de oppergod op de Olympus. En die stopt nu met dansen...

https://www.youtube.com/watch?list=UU8ZPmHfvYKQbqVkAq7d7Hug&v=avv_rEi1FoM

SNIKKEN, JANKEN, SANS GÊNE

Je zou eigenlijk niet over dans moeten praten en veel meer dan 'wow' kwam er vaak, met tranen die over wangen biggelden, niet uit, na een voorstelling. Ik slurpte alle schoonheid en emotie die ze te bieden hadden op en wilde tientallen choreografieën zeker nog een tweede keer zien, of een derde... Er gebeurt zoveel op het podium dat je sowieso niet alles meekrijgt, ook al heb je géén favoriete dansers aan wiens beweging je ogen vastgeplakt zitten.. En ik mag niet klagen. Shoot de Moon, een van de allermooiste, zag ik maar liefst drie keer. Maar nooit meer..? Nooit meer L&L choreo's te zien, in Nederland? Dat is een hard gelag!

REACHING FOR THE MOON

Maar liefst vier verschillende theaters bezocht ik met regelmaat, in mijn queeste om zoveel mogelijk voorstellingen te zien. Een luxe, maar verder gaf en geef ik ook nergens iets aan uit. Het kan me allemaal gestolen worden, maar kunst, dat is mijn levensader. Ja, ik ben een vermaledijd 'balletmeisje' en ja, ik adoreerde Alexandra Radius, had posters van Olga de Haas op mijn kinderkamer en mijn grote voorbeeld was Rachel Beaujean, die toen als jonge vrouw een interview gaf dat ik toevallig las. Nou ja, toevallig..

https://www.youtube.com/watch?v=usRpOGHhW68

I LOVED IT

Elke vrijdag rende ik vanuit de lagere school naar de bushalte, zat meer dan een uur in de bus, at dan twee -ondertussen zacht geworden dubbele crackers met kaas, als avondeten en rende van de bushalte waar ik eruit moest, naar de balletstudio, waar ik les kreeg. Als er veel mensen in de bus hadden gezeten, was ik te laat. 'Moonen, je bent te laat, je kunt niet meer meedoen!' werd ik dan toegeblaft. Dan ging in in een hoekje van de zaal stilletjes een eigen warming-up doen, in de hoop dat ik daarna toch tot de les toegelaten werd. Na twee of drie uur les, rende ik dan in het donker weer terug naar de bushalte en bij thuiskomst meteen naar bed. De vrijdag was mijn favoriete dag van de week.

SHATTERED DREAMS

De diverse audities bij professionele dansopleidingen, waarvoor ik zo keihard getraind had dat ik er een permanent kramp onder mijn voeten door opliep, maakten vervolgens duidelijk dat er met mijn lijf geen balletcarrière in het verschiet lag. Ik zat nog op de lagere school en al één carrière en droom lag aan duigen, nog voordat de meeste leeftijdsgenoten überhaupt nog een idee hadden van wat ze 'later' wilden gaan doen.

https://www.youtube.com/watch?v=fZdaY4eEiEc

LIGHTS, CAMERA, ACTION

In gedachten sta ik altijd op het toneel als ik naar dans kijk, sta ik er ergens tussenin. Ik kan me nog precies herinneren (niet alleen mentaal, maar ook fysiek), hoe het voelt om daar te staan, met de lampen die in je ogen schijnen, de adrenaline die door je lijf giert en de wil om het publiek mee te voeren en er alles uithalen wat er in zit.

En ook weet ik nog precies hoe het innerlijfelijk aanvoelt, om bepaalde bewegingen te maken en hoe geweldig fijn het is als je lijf doet wat je hoofd wilt, mede omdat ik nooit echt opgehouden ben met dansen. Ik ben bekend met de pure, echte, oprechte lichamelijkheid van dans en het door grenzen heen gaan, met 'pijn negeren', met 'nog een keer' en dan 'nog een keer' en 'nog een keer...' Met het streven naar perfectie en de extatische vreugde, als al die oefening en toewijding vruchten afwerpt, omdat je er samen naar streeft en dit een gemeenschappelijk doel is. Het serieus nemen van je kunst. En al die gebalde energie, die er bij een voorstelling uitspat. De Apotheose.

https://www.youtube.com/watch?v=THcxGZXztmg

BIRDS FALLING DOWN

Toen mijn balletjuf, na een les in de kleedkamer, een keer tegen me zei dat ik in een mooie zwaan was veranderd, liep ik een tijdje op wolkjes. Maar ook de hardheid, de concurrentie, het killerinstinct dat je er eigenlijk ook voor nodig hebt, was mij bekend, doordat het een vriendin van me wél lukte en daar vervolgens aan onderdoor ging. En één minuut voor elke voorstelling hing ik telkens nog omgekeerd boven de toiletpot. Pure glamour. Maar het weerhield me niet.

OUT OF THE SKY

Het is heel, heel lang geleden dat ik Shoot the Moon zag, met live muziek. Met stomheid geslagen, niet in staat om een woord uit te brengen en vochtige ogen liep ik de zaal uit. De eerste keer dat ik Marne zag, was tijdens de 'Avond van de Jonge Danser' in 2009 (uitgezonden door de NTR). Hij won. Ik verzon dat ik een 'lijntje' met hem had, omdat ik zijn balletdocente (van de vooropleiding in Venlo) wel eens had ontmoet (én vaak samen met haar in de zaal zat) én ik de kostuumontwerpster (van de voorstellingen van die vooropleiding) ook kende. En zij kennen alle vier de 'telgen Van Opstal'. Ik las het bijzondere verhaal van jullie gezin, jouw drie (ook bij NDT dansende) zussen, ik zag de documentaire in het Filmhuis, waar ik zowat naast mijn helden Lightfoot & León zat, bij de premiere daarvan. Paul Lightfoot zag ik ook bij veel voorstellingen in de zaal zitten. Het werd allemaal een klein beetje familie. En nu dit...

https://www.youtube.com/watch?v=Y3pNZDMJ-No

SPANISH FIRE

Jorge viel me (excuus!) eigenlijk pas wat laat op, toen ik aan Marne gewend was, denk ik. Alhoewel hij toch echt een onvervangbare rol in Shoot de Moon vertolkte. Deze choreografie maar dan zonder Jorge, is -geloof me maar op mijn grijsgroene ogen- een stuk minder heftig, ontroerend en prachtig. En dat kan van de meeste stukken waarin hij danste, gezegd worden. De puurheid van zijn vertolking doet je geloven dat hij zijn persoonlijke ervaring erin heeft gestopt. Je ziet authenticiteit altijd meteen. Dans is niet alleen beweging, het is ook vertolking. Jorge kan eigenlijk een veel groter pallet aan emoties en karakters op het toneel brengen, dan zijn 'oppositief' Marne en doet dat ook. In mijn ogen, dan. Hij durft. Hij doet. Hij is. En met overwicht. Hij staat krachtig als een stier op het toneel, overtuigd van zijn kunnen. En zoals vaak is het dan juist de subtiliteit en kwetsbaarheid, die je als een mokerslag treffen.

De twee dansers hielden elkaar in balans. Als Yin en Yang, als licht en duister, als lucht en aarde, wispelturig en betrouwbaar. Dus het is logisch dat beiden nu stoppen bij NDT. Ik doe alle andere fantastische dansers van NDT natuurlijk enorm tekort, door het alleen over deze twee natuurkrachten te hebben. En mijn eerste reactie was dan ook: gelukkig zijn Roger en Meng-ke (Sebastian, Toon, Kiran en Jay), er nog.. Blijken die er ook mee op te houden..! Bij dit gezelschap, dan. Maar, jemig..! It never ends! Soit, plek voor nieuw jong talent.

https://www.youtube.com/watch?v=IOoEEGCLbgE

MEMENTO MORI

Godzijdank heb ik alle programmaboekjes bewaard, maar ik wilde de choreografieën nog tenminste een keer, nee, twee keer zien: Singulière Odyssée, Silent Screen, Sehnsucht..,. maar eigenlijk gewoon alle zestig. Ik hoop dan ook vurig dat León en Lightfoot, eigenaren van hun creaties, alles op Dvd willen uitbrengen of streamen, tegen betaling..

EN TOEN WAS HET SPROOKJE ECHT UIT

Marne, in dienst bij NDT sinds 2009 (NDT1 in 2012) en al zes keer onderscheiden met een prijs, met de danskwaliteiten van een marmeren beeld van Corradini, dat beweegt als de wind, als woestijnwind door de manen van een Arabische hengst, is nu zelf choreograaf en zal ongetwijfeld ook op andere kunstzinnige manieren van zich laten horen. Jorge, al dansend bij NDT 1 sinds 2004 (!) met een aanwezigheid en kracht die deze Arabische hengst noopt zijn neusvleugels wijd open te spreiden, waarbij hij de aerosolen met alle plezier in zijn machtige longen opzuigt, met zijn spieren trekt en ongeduldig met zijn hoef stampt in het opstuivende Saharazand, heeft de wereld nog niet laten weten wat hij gaat doen.

Het kon niet voortduren. Het moest een keer eindigen. Lightfoot & León vierden hun 35 jarige jubileum dit jaar, in maart... en zullen elders in de wereld nieuwe prachtige voorstellingen gaan maken. Het NDT bestaat dit jaar zestig jaar.., (en blijft natuurlijk bestaan, onder nieuwe leiding). En Philip Glass is ook 'op leeftijd'.

https://www.youtube.com/watch?v=kZdF9T09UNg

EEN LEVEN LANG TOEWIJDING AAN DE KUNST

De dansers van NDT zijn de enigen die in een regenjas met blote bast eronder, over een half ontkleedde jonge vrouw kunnen staan en er daarbij niet 'verrekte creepy' uitzien. Ze beheersen elke spier, ook die van hun gezicht. Ze benaderen perfectie bijna eng dicht. En dat jaar na jaar, voorstelling na voorstelling. Het hele land door én internationaal. Geen dag in het jaar vrij, behalve een paar dagen rond de jaarwisseling. Altijd trainen. Altijd op je voeding letten. Blessures verzorgen, fysiotherapie. Altijd 'en nog een keer', 'en nog een keer', en 'nog een keer'.. Je hele ziel en zaligheid. Topprestaties, keer op keer, van een uiterst professioneel team van mensen. Ze geven zoveel meer, dan een doorsnee manager. En krijgen vaak zoveel minder betaald.

'Ze geven zoveel meer, maar krijgen minder betaald'

"Zonder kunstenaars zou de wereld een sombere, deprimerende plek zijn, een vieze oude stad met donkere, smalle, smerige steegjes. Alleen kunstenaars kunnen dat tot leven wekken." zei een man, in de recent uitgezonden documentaire 'De kleine man, tijd en de troubadour', tegen kunstenaar Sipa Labakhua uit Abchazië.

Als dat zo is (en dat is zo), waarom moeten deze gezelschappen dan elke vier jaar weer bedelen om subsidies, om voort te kunnen bestaan? Waarom gaan er zo weinig mensen naar kijken? Waarom zijn het geen helden (en voetballers wel)? Waarom... ?

Meer weten?

WIL JIJ dat jouw verhaal echt aankomt, maar heb je last van writersblock?!

Mail me!

Ondersteun dit blog! Tip Manon!

Lees je de artikelen op dit blog met interesse? Kom je hier regelmatig terug? Waardeer je dat het hier niet vol staat met advertenties? Dan zou het fijn zijn als jij die waardering voor alle werk en energie die achter dit blog schuil gaan, zou willen tonen door middel van een eenmalige, of regelmatige donatie van jouw keuze. Dankzij jouw financiële bijdrage kan ik dan in de toekomst nog meer inspirerende artikelen met je delen!

Maak je vrijwillige gift over, naar: NL87SNSB0939167336 t.n.v.: M. Claus, Wijlre

Alvast zeer bedankt!

Genoten van deze blog? Iets gelezen dat je nog niet wist? Meer inzicht verkregen?

Claus Copywriting: Storytelling by Nature

Meer informatie over Claus Copywriting, via:

www.clauscopywriting.wixsite.com/home

clauscopywriting@ziggo.nl