Taal: voor de Vorm?

Manon Claus
Mar 21, 2020
4 min read

Updated: Jun 2, 2020

Heel veel dingen zijn feitelijk alleen 'voor de vorm'. Minister-president Rutte straalde, volgens de media, tijdens zijn toespraak aan het volk laatst 'gezag en urgentie' uit, maar toch blijft de vraag of zij dat niet alleen 'voor de vorm' vonden (ik vond dat persoonlijk namelijk wel meevallen). Ook sommige banen zijn alleen 'voor de vorm', of een loket, een meldpunt... En ook veel teksten zijn er 'voor de vorm'.

VORMFOUT

Wat het vaakst tekstueel 'voor de vorm' is, zijn procedures, reglementen en instructies. Tenminste, dat was tot voor kort het geval. Tegenwoordig lezen we, op zoek naar elke snipper aan informatie die ons kan behoeden voor een virus, alles dat los en vast zit. Maar dat is natuurlijk niet de norm. De 'voor de vorm'-dingen moeten er zijn, onze democratie hangt ervan aan elkaar, maar daar houdt het dan vaak ook mee op.

ACTION SPEAKS LOUDER

En alhoewel we er een negatieve associatie bij hebben (onnodig, misschien zelfs overbodig en alleen voor noodgevallen bedoeld), is 'voor de vorm' misschien niet leuk, maar zeker niet verkeerd of slecht. Soms is 'voor de vorm' ook een soort fatsoensnorm, of sociale afspraak. Maar teksten die 'voor de vorm' zijn, worden nauwelijks gelezen en het is dus zaak daar verandering in te brengen!

Duidelijk én aansprekend

VORMEND In welke vorm ga jij de 'dat moet nu eenmaal' teksten gieten..? Zodat ze wél gelezen worden? Zodat iedereen zich wél aan de regels houdt, procedures in acht genomen worden - ook al hebben we daar wellicht weinig zin in? Best ingewikkeld.. Juridische teksten zijn idealiter naast inhoudelijk correct, ook leesbaar. Instructies voor iedereen duidelijk. Voorwaarden begrijpelijk. Omschrijvingen aansprekend. Maar hoe zit het met die andere 'miljard' soorten tekst?

DROGE KOST..

En dan zijn er ook nog de vormfouten, bijvoorbeeld in dagvaardingen, die nogal wat kosten kunnen opleveren of je zelfs figuurlijk duur kunnen komen te staan. In teksten die 'voor de vorm' zijn, sluipen namelijk ook nog eens veel sneller fouten, dan in overige teksten. Het is saaie kost. Bij procedures die alleen 'voor de vorm' doorlopen worden, worden er hoeken afgesneden. Met gevolgen.

Productief én gastvrijheid..

TAAL ALS MIDDEL

In het restaurant waar ik laatst ging uiteten (ver voor de Covid-19 uitbraak, wees gerust), hing een A4tje op het toilet. Ze waren op zoek naar personeel. Even later bleek datzelfde A4tje ook buiten, aan de poort, te hangen en zag ik dezelfde tekst ook op de website staan. 'Wij zoeken iemand die zelfstandig, servicegericht, creatief, productief en vooral gastvrijheid', stond er op..

DE WEG KWIJT

Taal is bedoeld als communicatiemiddel tussen mensen. Als je zo goed en precies mogelijk beschrijft wat je bedoelt en zoekt, is de kans groot dat je het ook vindt en elkaar begrijpt. Het is daarbij handig om taal met z'n allen op dezelfde manier te gebruiken en dus maken we afspraken. We hebben woordenboeken uitgevonden, zodat iedereen de juiste termen gebruikt en grammatica voor de leesbaarheid van zinnen. Maar de 'jus', dat is het domein van de creatieven.

De bedoeling van de bovenstaand genoemde functieomschrijving, zal bij niemand tot verwarring leiden. Een restaurant is bezig met zijn core business: het de gasten naar de zin maken. Dus zo'n personeelsadvertentie is vast iets dat 'tussendoor' gedaan wordt. En toch... De vorm is niet alleen voor de vorm!

Persoonlijke noot: Zeker in moeilijke tijden zoals nu, zorgen 'creatives' voor ons mentale welzijn. U geniet van gratis filmkanalen, gratis (muziek)streamingsdiensten, gratis online musea-tours en zelfs gratis boeken om u niet te hoeven vervelen. Dat kan alleen door de makers daarvan: de schrijvers, de muzikanten, de kunstenaars. Net zoals voor de zorgmedewerkers, politie, vuilnisophalers en andere essentiële beroepen die te laag worden betaald, wil ik u graag attenderen op de doorgaans bizar lage vergoedingen die u bereid bent aan creatives toe te kennen. Een groep die in deze tijd subiet zijn inkomen geheel in rook op ziet gaan. En vraag ons zeker niet meer om te werken voor 'exposure'!