De Overheid deelt Uit

Manon Claus
May 17, 2021
9 min read

Updated: Jun 6, 2021

De slachtoffers van de toeslagenaffaire krijgen 30.000 euro.., als ze geluk hebben, ergens dit jaar. Er zijn natuurlijk veel meer mensen die door de overheid gedupeerd zijn, maar die zijn niet met een grote groep, die kunnen geen vuist maken. En niet alle schade is financieel. Ook de gedupeerden van deze recente affaire, hebben diverse malen laten weten, ook afgelopen week weer, dat het hen niet alleen gaat om uit de misere te komen waar ze door toedoen van de overheid in verzeild zijn geraakt.. Het jarenlang 'fraudeur' genoemd worden (en als zodanig behandeld), heeft veel diepere sporen achtergelaten..

MISDAAD EN STRAF

Het (hopelijk) oplossen, na jaren, van schulden is een opluchting, maar niet meer dan 'normaal' als ze buiten jouw eigen schuld zijn ontstaan. Schuld. En schulden. Bij schuld hoort boete. Als je dingen fout doet, moet je op de blaren zitten. Je moet er immers van leren, het in de toekomst voorkomen. Maar velen raken zonder eigen schuld in de problemen. Dat leek 'de overheid' tot voor kort weinig te kunnen schelen. 'De overheid' is de menselijke maat kwijt, is de conclusie. Centralisatie, alle verschillende lokale kantoortjes bij elkaar voegen, leek bijzonder efficiënt. Er kwam afstand en zo werden mensen 'zaken' en die 'zaken' kregen nummers.. En daar heb je geen gevoel bij. Die kun je 'behandelen' en 'afdoen'. Zakelijk, rationeel, getoetst en efficiënt.. En vooral héél erg Nederlands.

BIGGER IS BETTER (NOT)

Schaalvergroting is niet zomaar terug te draaien, al zou het wellicht de oplossing zijn. Decentralisatie. Zodat de medewerkers met hun eigen dorpsgenoten, of wijk van doen krijgen. Mensen die ze ook bij de bakker tegen kunnen komen. Dan worden het weer mensen, die 'zaken'. En dan komt er een betere balans in de machtspositie die de overheid nu (en ook straks nog steeds) uitoefent. Controle op de macht ontstaat dan vanzelf. Als je op de weg gaat bumperkleven bij een klant, ben je die klant kwijt. Dus dat laat je wel uit je hoofd. Je gaat je anders gedragen, als je 'hoofdelijk' aan te spreken bent. Meestal.

HET KAN VERKEREN

Ooit gaf ik leiding aan een bedrijf met veertien werknemers. Toen ik naar Nederland terug keerde, had ik een baan nodig, onderdak en het een volgt uit het ander. Ik werd headhunter. Niet mijn droombaan, maar het betaalde de rekeningen. Na enkele jaren solliciteerde ik 'elders' en werd ik opnieuw leidinggevende van een afdeling met ongeveer hetzelfde aantal personen als daarvoor. Helaas raakte ik die baan naar een aantal jaren kwijt door reorganisatie en 'last in - first out'. Ik kwam zodoende bij het UWV terecht..

ADEM IN, ADEM UIT

Bij het UWV viel ik redelijk van de ene verbazing in de andere. Ik kreeg bijvoorbeeld sollicitatietraining 'aangeboden' (het was verplicht) en ik was dus zelf jaren headhunter geweest.. Dat ik zelf ceo's en managers geworven, geïnterviewd en geselecteerd had, deed er niet toe, het was een standaard ding. En ik kreeg tijdens deze training de (enige) 'tip' dat ik mijn cv in chronologische volgorde moest zetten, niet de meest relevante, laatste werkervaring voorop zoals ik deed, maar ik moest beginnen met mijn bijbaantjes als kind. Als ik dat had gedaan, dan had ik vast al een nieuwe baan gehad, meenden ze.

De bak 'Overigen'..

ONKUNDE

Vervolgens kreeg ik een gesprek met een casemanager. Die 'scande' mijn cv met een half oog en het eerste dat uit haar mond kwam was: 'Niet bepaald een stijgende lijn, hé?' De administratief medewerker van het UWV* leunde verveeld achterover in haar stoel, toen ze meende een dergelijk oordeel te kunnen vellen. Vervolgens kreeg ik het briljante advies om 'eens in de bak 'Overigen' te kijken'. De enige mensen die mij naar de bak 'overigen' verwijzen, zijn mensen die niet weten wat ze met 'kunstacademie' op mijn cv aan moeten. Maar ik keek in de bak 'Overigen'...

PARDON?!

Er zat zowaar één vacature in de bak 'Overigen'! Voor prostituee.

De absurditeit van de hele situatie (ik werd dus, vanwege de 'niet zo stijgende lijn in mijn cv' en mijn kunstacademie opleidingen, geadviseerd om prostituee te worden, door het UWV*), werkte pas enige tijd later op mijn lachspieren, moet ik toegeven. Als ze graag willen dat je nooit meer terugkomt, dan is dit een uitstekende strategie.. Je zult er maar van afhankelijk zijn, dacht ik.

Het zit 'em niet in grote instanties an sich: het probleem is de mens. De mens die een machtspositie bekleedt heeft (klaarblijkelijk) heel veel moraal** nodig, om de ander niet verveeld of arrogant tegenmoet te treden, te beledigen, te kleineren of 'de menselijke maat' te verliezen. Grote instanties faciliteren dit gedrag slechts en maken anoniem, dus niemand die er op wordt afgerekend.

UIT HET VERKEERDE HOUT GESNEDEN

Als ik de verhalen hoor over hoe vreselijk mensen in de bijstand worden behandeld, in de jacht op bijstandsfraude, dan krijg ik daar niet al te veel vertrouwen in de mensheid van. Als ik die positie zou bekleden, zou ik me, denk ik, permanent generen en zou ik elke dag tien keer 'sorry' roepen. De rillingen lopen over je lijf, als je hoort wat je dan redelijk permanent moet accepteren. Hoe kan dat goed zijn, voor een mens?

INSPECTIE TOT OP HET BOT

Mensen verklaringen laten tekenen, waarin staat dat ze nog geen tas met boodschappen, kop koffie met gebak of verjaardagscadeau mogen accepteren, zonder het 'aan te geven'.. Waarin ze moeten verklaren dat de controleurs ten alle tijden je woning in mogen komen vallen, overal aan mogen zitten, diep persoonlijke vragen mogen stellen, op zoek naar iets van waarde dat je niet behoort te hebben of een partner die stiekem inwonend is. Want je bent een uitkeringstrekker, je moet op een houtje bijten, je hebt recht op niets, niet eens op privacy. Je kunt bijna nog beter in de bak zitten.. Het is pervers.

SCOREN

"Sociaal rechercheurs posten voor het huis van bijstandsvrouwen. Zij houden in de gaten hoe vaak de nieuwe partner zijn auto voor de deur parkeert. Hoe laat hij aankomt, wanneer hij weer weggaat. Of hij aanbelt of de deur opent met een sleutel. Alles wat zichtbaar is vanaf de buitenkant wordt geobserveerd en vastgelegd." Maar ook in de woning, waar je ze dus ten alle tijden toegang toe moet verschaffen, al lig je net te slapen of ben je ziek, worden tandenborstels geteld. "De buurman van Albine bespioneert haar al zes jaar. Hij werkt bij de sociale dienst en probeert halverwege de jaren 80 te bewijzen dat Albine, een gescheiden moeder met drie kinderen, geen recht heeft op bijstand. Het gevolg is dat Albine naast haar privacy ook haar uitkering verliest." (bron) Natuurlijk worden deze mensen boos, woest..

HET VERDOM HOEKJE

Ook bleek deze week dat het bij de jeugdbescherming en de familierechtspraak ook met regelmaat mis gaat. "Het komt voor, dat de ouder die aan de bel heeft getrokken wordt weggezet als een "vechtende ouder", zegt Van Waterschoot, zelf rechter die opeens met de familierechter werd geconfronteerd, door haar scheiding. De rechter en haar gezin hadden uiteindelijk acht jaar (!!) met langslepende juridische procedures te maken. "Het begon voor ons eigenlijk al in jaar één, en als je eenmaal op de verkeerde stapel ligt kom je er niet meer af", legt ze uit. (bron)

JACHTINSTINCT

Bij Bureau Jeugdzorg kreeg het gezin van de rechter te maken met medewerkers die vanuit hun eigen interpretatie dingen opschreven die niet de waarheid waren, zegt Van Waterschoot.. "Als je daar tegenin ging, dan was je weer de strijdende ouder. Klachtprocedures werken ook vaak niet en duren heel lang, waardoor je achter de feiten aanloopt." De macht waar de tegenmacht ontbreekt, ook al lijkt het op papier misschien goed geregeld. Omdat het probleem niet zozeer zit in de regels, maar in de toepassing. En dat doet de mens. En die mens wil scoren. Wil bij het koffieapparaat kunnen vertellen 'dat ie er weer eentje heeft gepakt'.

UITDELEN EN INCASSEREN

Geld heeft monetaire waarde, en zonder geld heb je als mens nog maar weinig waarde.. Zelfs voor een overheid die er voor ons is. Maar ook als rechter raak je kennelijk vermorzeld tussen de raderen. Zit je in een afhankelijke positie, dan hoeft er niet naar je geluisterd te worden en hoeft niemand rekening met jou te houden. En daar is het de meeste slachtoffers juist met name om te doen. De menselijke waarde, gehoord worden, waardering.

Als je reeds goed verdienende mensen wilt stimuleren,

stel je ze een bonus in het vooruitzicht, méér geld dus. Als je mensen in de bijstand wilt stimuleren, dreig je hen kennelijk met het afpakken van het weinige dat ze hebben. Hoe logisch is dat?!

SHAMING AND BLAMING

Geld is maar een pover substituut voor waardering, maar als zelfs dat wegvalt zien de meeste mensen de zon liever niet meer opkomen. Van alle kanten uit de samenleving krijg je te horen én te voelen, dat je gefaald hebt. De schaamte die dat met zich meebrengt is moeilijk van je af te schudden. Het gaat er niet meer om hoe het feitelijk zit, het gaat er om hoe anderen het zien. De 'overheid' deelt uit en je kunt niet anders dan incasseren. En als dat lang genoeg duurt, of vaak genoeg voorkomt, verander je als mens. Het probleem zit niet in Rutte alleen, of in 'zakelijkheid', het zit in ons allemaal. Want 'de overheid', dat zijn wij***. Het is de roedel versus het individu, het is een ongelijk gevecht, waar je niet zonder schade uitkomt.

Meer weten?

WIL JIJ dat jouw verhaal echt aankomt, maar heb je last van writersblock?!

Mail me!

* Het UWV kwam ook in het nieuws, deze week, met een gebrek aan moraal bij de uitvoering, inzake arbeidsongeschiktheid..

** Uit onderzoek van Beatrice de Graaf blijkt dat mensen elkaar tijdens het kalifaat massaal verklikten bij de IS-politie, op een manier die lijkt op hoe dat destijds in Oost-Duitsland gebeurde. Iedereen ging voor het eigen hachje, dat zit in de mens. Op die manier werd die Shurta uitstekend geïnformeerd en enorm succesvol. In de serie 'Waarom zijn wij op Aarde' werd er vier afleveringen lang gedebatteerd, over wat moraal eigenlijk is. Een van de conclusies was, dat moraal ook uit eigenbelang is ontstaan. We stonden redelijk 'onderaan' de voedselketen toen we van het regenwoud naar de savanne verhuisden en pas toen we sociale afspraken gingen maken, klommen we razendsnel naar de top daarvan. Moraal zetten we dus in als het onszelf tot voordeel strekt (of het ons persoonlijk niet benadeelt), maar we laten het net zo gemakkelijk weer varen, als dát ons voordeel oplevert. We zijn dus geen moraal wezen. Waar de grens ligt is individueel bepaald, maar onze overlevingsdrang zal doorgaans sterker zijn dan onze moraal.

*** De overheid is er juist met name voor, om de zwakkeren in de samenleving te beschermen. Het is daarnaast geen winkel, waar je kunt shoppen. Er gelden rechten én plichten. Bij complotdenkers is het gevoel aanwezig, wellicht versterkt door beloftes die politici doen bij verkiezingen, dat ze klant zijn die eisen kan stellen, geen burger die ook plichten kent ten opzichte van zichzelf, de samenleving en de overheid. Als genoeg mensen zich niet meer verantwoordelijk voelen voor anderen en alleen aan eigenbelang denken, als ze nog alleen over rechten spreken m.b.t. de overheid, zonder solidair te zijn (zoals bij corona-ontkenners en anti-vaxers), dan stort ons hele sociale stelsel in. Moraal is benodigd van de bevolking, om een samenleving goed en sociaal te laten functioneren. (Helaas heeft ook de staat en voormalige overheidsdiensten/ nutsbedrijven zich veelvuldig gedragen als commercieel bedrijf, waarbij je als 'klant' kunt winnen of verliezen. Met als gevolg de talloze 'reparaties' die nu moeizaam op gang komen.)

Over waarde gesproken:

Ondersteun dit blog!

Tip Manon!

Lees je de artikelen op dit blog met interesse? Kom je hier regelmatig terug? Dan verkeer je in het goede gezelschap van honderden lezers! Waardeer je dat het hier niet vol staat met advertenties? Dan zou het fijn zijn als jij die waardering voor alle werk en energie die achter dit blog schuil gaan, zou willen laten blijken, door middel van een eenmalige, of regelmatige donatie van jouw keuze. Dankzij jouw financiële bijdrage kan ik dan in de toekomst nog meer inspirerende artikelen met je delen!

Maak je vrijwillige gift over, naar: NL87SNSB0939167336 t.n.v.: M. Claus, Wijlre

Alvast zeer bedankt!

Genoten van deze blog? Iets gelezen dat je nog niet wist? Meer inzicht verkregen?

Claus Copywriting: Storytelling by Nature

Meer informatie over Claus Copywriting, via:

www.clauscopywriting.wixsite.com/home

clauscopywriting@ziggo.nl