Verborgen Verleden

Manon Claus
Oct 16, 2020
9 min read

Updated: Jun 6, 2021

Het nazoeken van de eigen stamboom is populair geworden. Was het jaren geleden nog iets voor stoffige geschiedenisnerds, nu worden er goed bekeken televisieprogramma over gemaakt. En daar kijk ik graag naar. We vinden het natuurlijk heel leuk om uit te vinden dat we van Karel de Grote* afstammen (die had nogal wat officiële en onofficiële vrouwen, die op hun beurt voor nogal wat nageslacht gezorgd hebben) en iets minder leuk om te vernemen dat je afstamt van arme sloebers, hoerenlopers of dieven..

GOED KERSEN ETEN

Ook wat je voorouders betreft, is er dus sprake van hiërarchie en competitie. Wie heeft de beste voorouders! (En 'de beste', dat zijn dan doorgaans de meest beroemde, succesvolle, hooggeplaatsten..) Als je bedenkt dat je twee ouders, vier grootouders en -zo verder tellend- op tweeduizendachtenveertig (!) over-over... (in de negende lijn) -overgrootouders uitkomt, gaat de magie er wat dat betreft misschien wél een beetje af, want de bevolkingsgroei meetellend (in de zestiende eeuw rond de anderhalf miljoen in Nederland), zijn we eigenlijk allemaal in dezelfde vijver aan het vissen en komt er een hoog 'cherry picking' gehalte kijken bij dat voorouder-onderzoek.

DE REST IS GESCHIEDENIS

Ikzelf heb ook wat pogingen gedaan om een stamboom op te stellen. De stamboom via de vaderlijke lijn was grotendeels al door een ver familielid gedaan, maar ik was meer geïnteresseerd in een matriarchale aanpak. Dat is lastiger, want de achternaam verandert voortdurend en van vrouwen werd stukken minder vastgelegd. Als je niet tegen een heel invloedrijk persoon opbotst, blijf je al snel steken rond de tijd dat de Franse 'burgerlijke stand' werd ingevoerd (1796), of de Nederlandse volkstellingen in 1829. Zo ook ik.

SCHONE SCHIJN

Bij het bekijken van een van de meest recente uitzendingen van 'Verborgen Verleden', viel me opeens iets op. In die aflevering ging het over een voorouder die emotionele gedichten schreef aan de bar van zijn favoriete kroeg -waarschijnlijk danig onder invloed. Dat indrinken en de geuite frustratie leidde vervolgens tot inbraken, op zoek naar vrouwen om seks mee te hebben, waarbij de vrouw des huizes steevast bruut werd aangepakt. En toen dacht ik: er moeten toch ook massa's voorouders zijn 'gevonden', die 'heksen' hebben verbrandt of verzopen, om maar iets te noemen. De niet zo nette voorouders, die hun echtgenotes door de echtelijke woning heen hebben geslagen..? Die moorden hebben gepleegd?

'helemaal niet trots op..'

BAD APPLES

Gezien onze geschiedenis en wankele 'moraal', kan het niet anders of veel van die voorouders waren eigenlijk helemaal geen mensen om trots op te zijn. Om er vanaf te willen stammen. En hoe hoger in rang, hoe groter de kans dat die hooggeachte personen zich schuldig gemaakt hebben aan de meest gruwelijke misdaden.. Ach...

THE PRICE IS NOT RIGHT

Om de een of andere duistere reden, kijken we daarvan weg. Net zoals we trots zijn op onze geschiedenis en tradities, trots op de rijkdommen die we vergaard hebben, trots op onze handelsgeest, maar niet graag kijken naar de keerzijde van die medaille. Naar de mensen die de prijs betaald hebben. Collateral damage. En we 'vergeven' de mannen die zich schuldig maakten aan het 'rücksichtlos' overwinnen en onderdrukken van hele volken, ter meerdere eer en glorie van henzelf. We richten standbeelden voor hen op.

Eergisteren vierde een deel van de VS 'Columbus Day' (en een ander deel 'Indigeneous Peoples Day'). Columbus, grootste ontdekkingsreiziger en held, zorgde er met zijn 'ontdekking' voor, dat 130 miljoen (van de 145 miljoen) oorspronkelijke bewoners van het continent (de First Nations) stierven. Deels door ziekten, maar zeker ook door genocide. Door deze massale sterfte vond er zelfs klimaatverandering plaats. (En dat alles in naam van de heer.) De oorspronkelijke bevolking werd zo gemarginaliseerd, dat ze ook in de eeuwen daarna een kleine minderheid in hun eigen land zouden zijn en -als gevolg daarvan- gediscrimineerd, uitgebuit en vermoord zouden blijven worden. De ontdekking zorgde ook voor de leidende rol (en welvaart) van Europa in de wereld. Het geroofde goud en andere kostbaarheden zorgde ervoor, dat de industriële revolutie in Europa plaatsvond. De introductie van het 'geloof' in 'Amerika' door de Spanjaarden zorgt ervoor dat de 'Evangelicals' nu een grote rol spelen in de mogelijke herverkiezing van Trump.

SHUT UP AND SMILE

Maar oh wee, als je de aandacht wilt vestigen op die 'donkere kant': er heerst een soort omerta op het willen openbaren van de beschamende lelijkheid. Bijvoorbeeld ons slavernijverleden. Daar hebben wij toch niets meer mee te maken? We profiteren nog steeds van wat ons dat destijds heeft opgeleverd en het verzwijgen van het 'hoe' zit in ons DNA ingebakken. Het 'je mond houden'. Het 'horen, zien en zwijgen'**. Je behoort nog steeds niet te praten, bijvoorbeeld over wat er achter de voordeur plaatsvindt. Je veegt het onder het karpet van de tijd. (Want praat je wél, dan ben je aan het klikken, aan het klagen, of aan het kwaadspreken.) En op de sociale media heeft iedereen een geweldig leuk leven.

SCHEPEN VERBRANDEN

En toen moest ik denken aan al die mensen die ook in mijn leven met 'moord' weg meenden te komen. Die erop vertrouwden dat het collectieve geheugen -of in ieder geval dat van mij, hun zwarte bladzijdes zou hebben gewist. Zo was er in de brugklas een jongen die -tijdens de les- een aansteker onder mijn lange blonde haar hield. En hem aanstak..

TRUE COLORS

Het is aan mijn opmerkingsvermogen en vliegensvlug handelen te danken (ik draaide me om en sloeg het ding uit zijn handen - hetgeen mij straf opleverde van de wiskundeleraar), dat ik nu niet met de littekens van zware brandwonden op mijn hoofd, dit stukje zit te typen. Meer dan tien jaar later kwam ik hem weer tegen. En hij flirtte - tot mijn stomme verbazing- met me. 'Je hield een aansteker onder mijn haar', zei ik tegen hem en keek toe hoe zijn gezicht van kleur veranderde.

'toen werd ik opeens ontdekt...'

HET KAN VERKEREN

Jaren later, op de kunstacademie, zat er iemand in mijn klas die niets van me moest hebben. Nou prima, ik ook eigenlijk niet van hem. (Hij kuste de voeten van een van onze leraren, had het 'art-namedroppen' zowat uitgevonden en dweepte met alles dat in hiërarchie boven hem stond. Ik maakte kunst over geweld tegen vrouwen. Dat stond nogal op gespannen voet met elkaar, kennelijk.) Ik kreeg regelmatig via-via te horen dat hij me bij elke gelegenheid -gedurende de vijf-jarige opleiding- zwart maakte en mijn werk afkraakte. Dat vond ik nogal zielig. Weer jaren later, op de begrafenis van een toenmalige klasgenoot, werd ik opeens door hem 'ontdekt' en vroeg hij, of ik met hem uitging.. Ik behoorde me daarbij gevleid te voelen.

ALS DE KAT VAN HUIS IS

En ik denk aan de directeur waarvoor ik -weer jaren later- werkte, die foto's van zijn kinderen in zijn portefeuille had, tenminste, van zijn zonen.. Niet van zijn dochter. Zijn vrouw lag op een dag, na een zware en ingrijpende operatie, op de verkoever en hij droeg zijn secretaresse op, om daar een bos bloemen te laten bezorgen 'omdat hij er niet bij kon zijn'. Waarna hij -met zijn voeten op het bureau- zijn maîtresse (een nagelstyliste) belde en met haar afsprak. En ik hem daarbij 'betrapte', de deur van zijn kantoor stond open. Ik denk dat mijn gezicht boekdelen sprak. Ik werd ontslagen. Sporen uitwissen.

BETER EEN GOEDE BUUR

En ik denk aan een voormalig buurman uit mijn studententijd -in het bezit van een pokdadig, dik en vuurrood gezicht- die in dronken buien in het weekend hard op mijn voordeur bontste en mij sommeerde die open te doen. Als de roes er vanaf was, keurde hij me geen blik waardig en deed hij alsof er nooit iets was voorgevallen. Zijn vrouw liep dan schichtig en met gebogen hoofd aan me voorbij. Hun slaapkamer, aan de galeriekant van de flat en altijd met de gordijnen open, was behangen met pornografische posters. Of aan de man die destijds boven me woonde en met enige regelmaat zijn vrouw in elkaar sloeg, waarbij ik dan met een stok tegen mijn plafond mepte. In het openbaar droeg hij altijd een driedelig pak.

MAATWERK

De twee heren op LinkedIn schieten me nu ook te binnen, ze meenden dat ik 'onbewust' om een eufemistische 'training' met hen zat te wachten, of aan het 'geef me je telefoonnummer, want wij moeten om tafel' commando op datzelfde netwerk, waarbij op mijn vraag 'waar gaat het over' geantwoord werd met 'dat hoor je dan wel'.

NOTHING BEATS EXPERIENCE

En natuurlijk - ik zal de vraag voor zijn- heb ik ook prettige ervaringen met mannen (maar daar gaat het hier in dit stukje niet over) én ook kwalijke dingen met de vrouwelijke soort meegemaakt, maar op de een of andere manier hebben die laatsten meestal wel in de gaten dat je daarna geen zoete broodjes met me moet gaan bakken.. Zij gaan er niet vanuit dat ik het wel zal vergeten, dat de geschiedenis het onder het karpet zou hebben geveegd. Het gemak waarmee de bovenstaande mannen dat wel deden en doen, heeft waarschijnlijk te maken met ervaring.

'When People show you who they are, believe them.., the first time'

Zo was 'eer(vol)' ooit een begrip dat alleen op rijke witte mannen van toepassing was, in de omschrijving die we er nu aan geven***. Alleen zij waren 'nobel'. Vrouwen van eer hielden vooral hun monden en benen dicht en dan nog, gold die 'eer' hun mannen... Als je dat maar lang genoeg praktiseert, ga je het vanzelf geloven,

KLIKSPAAN, BOTERSPAAN

De talloze mannen die meenden en menen weg te komen met -op zijn minst- laakbaar gedrag, gaan ervan uit dat het hun carrière niet schaadt. En dat doet het ook zelden. Ze vertrouwen er dan ook op, dat niemand het zal geloven, of er aandacht aan zal schenken als hun 'slachtoffers' hun mond wél open doen en vaak gebruiken zij hun macht om een en ander weg te poetsen. Denk DSK. Denk Epstein. Denk Weinstein. Denk Trump. De vele schikkingen in misbruikzaken. Het in diskrediet brengen van slachtoffers. Het hun laten ondertekenen van geheimhoudingsclausules, als onderdeel van een schikking.

SCHONE SCHIJN

Denk aan de focus die er ook in de verslaglegging nog steeds ligt op het slachtoffer, in plaats van op de dader. Nog steeds wordt klokkenluiders de mond gesnoerd, slachtoffers beschuldigd van liegen en echtgenotes, vriendinnen en ex-vriendinnen niet beschermd tegen hun geweldadige partners. En na de (hoogst zelden) opgelegde en uitgediende straf, beginnen we allemaal met een schone lei.

Allemaal? Nee, de mensen die 'klikten', zoals ik nu net hierboven, die niet. Het verborgen verleden. Heel letterlijk. Moet verborgen blijven. Mannen pleegden zelfs zelfmoord om maar niet te hoeven klikken. Want dát is de echte misdaad, het praten. Ten koste van..

Meer weten?

WIL JIJ dat jouw verhaal echt aankomt, maar heb je last van writersblock?!

Mail me!

* Lees hier mijn verhaal over ons aller Opa Karel (de Grote)

** Hear no evil, see no evil, speak no evil: de drie wijze apen van Confucius: 'richt je niet op wat in strijd is met welvoegelijkheid.' De drie apen heten in Japan Mizaru, met zijn handen voor zijn ogen (ziet geen kwaad), Kikazaru, met zijn handen op zijn oren (hoort geen kwaad) en Iwazaru, met zijn handen voor zijn mond (spreekt geen kwaad). Sluit de ogen en doe je mond niet open. En alles blijft bij het oude.

"Klikspaan, boterspaan, je mag niet door mijn straatje gaan.

Het hondje zal je bijten, het katje zal je krabbelen..

Dat komt van al je babbelen.."

*** Jan Pieterszoon Coen liet, in 1621, vijftienduizend Bandanezen afslachten, kwam thuis na deze volkerenmoord en kreeg als beloning een koekje van de stadhouder, een standbeeld in Hoorn, een tunnel (iets later) en een nis in de Beurs van Berlage, met als opschrift 'dispereert niet', zijn lijfspreuk (“Dispereert niet, ontsiet uwe vyanden niet, daer en is ter werelt niet dat ons can hinderen... daer can in Indiën wat groots verricht worden!") Minister-president Hendrik Colijn hield een voordracht onder de titel "Dispereert niet" bij de 350ste geboortedag van genocidepleger Coen op 1 februari 1937. En toen koningin Wilhelmina op 14 mei 1940 zich voor het eerst na haar aankomst in Londen, via de BBC tot de Nederlandse bevolking richtte, besloot zij haar toespraak met deze twee woorden van Coen.. Wanhoop niet.

Ondersteun dit blog! Tip Manon!

Lees je de artikelen op dit blog met interesse?

Kom je hier regelmatig terug? Waardeer je dat het hier niet vol staat met advertenties? Dan zou het fijn zijn als jij die waardering voor alle werk en energie die achter dit blog schuil gaan, zou willen tonen door middel van een eenmalige, of regelmatige donatie van jouw keuze. Dankzij jouw financiële bijdrage kan ik dan in de toekomst nog meer inspirerende artikelen met je delen!

Maak je vrijwillige gift over, naar: NL87SNSB0939167336 t.n.v.: M. Claus, Wijlre

Alvast zeer bedankt!

Genoten van deze blog? Iets gelezen dat je nog niet wist? Meer inzicht verkregen?

Claus Copywriting: Storytelling by Nature

Meer informatie over Claus Copywriting, via:

www.clauscopywriting.wixsite.com/home

clauscopywriting@ziggo.nl