Veredelen of Verwilderen?

Manon Claus
May 26, 2021
13 min read

Updated: Jun 6, 2021

In de afgelopen -pak'm beet- honderd jaar tijd, hebben we bijna onze hele omgeving (en onszelf) danig 'veredeld'. Het zelf knullig samengestelde cassettebandje werd de playlist, de bezem + hark werd een bladblazer, het koffiefilter werd een cupjesautomaat en ga zo maar door. Nu dat er honderden SpaceX satelliet 'treintjes' door de lucht bewegen en ook het heelal niet meer heilig is, in de vlucht naar voren, dringt zich de vraag op, of we met al dat verbeteren eigenlijk wel de goede kant op gaan..

WERELDVERBETERAARS

Het beste zie je, dat we wat 'doorslaan', aan natuurlijke zaken waar de mens aan heeft 'zitten klooien'. Zo is de wolf een hond geworden (ca. 30.000 jaar geleden). So far so good, maar die hond werd door fokkers vervolgens verder 'door' veredeld, naar tientallen 'edele rassen' die daarvoor nog niet bestonden. Maar ondertussen wordt door diverse dierenklinieken en dierenartsen de noodklok geluid: de meeste van die rassen zijn ziek. Genetisch ziek (nog afgezien van valsheid en andere karakterproblemen). De inteelt die al honderden jaren plaatsvindt, heeft geleid tot teveel verwante bloedlijnen. En de problemen zijn vaak zelfs niet eens medisch te verhelpen. Bij sommige rassen zijn operaties al standaard noodzakelijk..

DUURKOOP IS SOMS GEWOON DUURKOOP

Er zit een man naast me, op het bankje in de dierenartspraktijk, te zuchten en te steunen. Dit is zijn derde rashond en ook die is doodziek. 'Nooit meer een rashond' zegt hij tegen me, met verdriet in zijn ogen. De dierenarts bevestigde: operaties zijn voor hen ondertussen aan de orde van de dag, dieren op (te) jonge leeftijd moeten laten inslapen ook. Dat was vroeger wel anders. Toen ging je niet eens naar een veearts, als je hond iets mankeerde. (Grote kans dat je dat zelfs niet eens in de gaten had, trouwens.)

Ca. 80% van alle Cavelier King Charles Spaniëls heeft op 8-jarige leeftijd een hartafwijking, hier is weinig aan te doen en is de doodsoorzaak voor deze honden. Bijna alle Teckels (en andere rassen met korte pootjes), krijgen last van hernia's. Ook dit is vaak reden om afscheid van de hond te moeten nemen. De pootjes kunnen de schokken tijdens het lopen niet opvangen, ook krijgen ze vaak pijn aan de ellebooggewrichten. 88% van alle Franse Buldogs hebben een te korte snuit en daardoor ademtekort ('knorren'), benauwdheid en oogaandoeningen. Dit Brachycefaal Obstructief Syndroom komt voor bij alle kortsnuitige honden en is er in gefokt door de mens, net zoals de te korte pootjes van de Teckel. Deze honden worden ook veel te vaak geboren via een keizersnede, omdat ca. 21% van alle Buldogs ondertussen niet meer natuurlijk kan bevallen. Maar ook de Boston Terrier (18,8%), de Mopshond (14.5%) en de Chihuahua (14.2%) hebben bevallingsproblemen, vanwege de vorm waarin ze gefokt zijn. Honden die gefokt worden op een overdaad aan vacht en/of vel (bijvoorbeeld Schotse Collies en Japanse rassen), krijgen vaak last van huidproblemen (ontstekingen), maar ook van gewrichtsklachten omdat de vacht te zwaar is gefokt. Boxers leiden veelvuldig aan heupdysplasie en een uitgerekte hartspier, beiden erfelijke aandoeningen. Labradors worden snel te dik, omdat ze door een genetische afwijking altijd honger hebben. Veel grote, zware hondenrassen (Retrievers, Bouviers, Berner Sennen, Labradors, Herders, Rottweilers, Doggen, etc.) én honden die geen natuurlijke lichaamsverhoudingen hebben, kampen bovendien vaak met genetisch bepaalde pijnlijke heupaandoeningen, LPC en elleboogdysplasie. Herders hebben naast rug- en heupproblemen vaak ook een erg gevoelig maagdarm-gestel. Berner Sennen en andere heel zware honden, hebben hierdoor een structureel lagere levensverwachting. Bordeaux Doggen hebben van alle rassen (zonder additionele ziekten en klachten) genetisch de laagste levensverwachting. Dog- en Bulterriërsoorten die steeds 'breder' gefokt worden (met meer spiermassa), door gebruik van anabolen steroïden, hebben (naast kortademigheid door de korte snuit en elleboogproblemen door te korte poten), vaak te kampen met permanente hoofdpijn, prikkelbaarheid en misselijkheid. Op oudere leeftijd leidt dit bovendien vaak tot artrose. Chihuahua's en andere heel kleine hondjes, ook bijvoorbeeld kleine Keeshondjes, zijn zo klein gefokt, dat hun hersenen permanent tegen hun schedel drukken, met permanente migraine tot gevolg en een te hoge oogdruk, waardoor soms zelfs een of beide ogen verwijderd moeten worden. Voor deze laatste twee categorieën honden (met constante hoofdpijn), zou dit een verklaring kunnen zijn voor de vele bijtincidenten. Voor West Highland White Terriërs, zijn allergieën het probleem. Dieren met pigmentstoornissen (met een overwegend witte vacht), hebben vaak een keur aan lichamelijke problemen, zoals (gedeeltelijke) blindheid, zonneallergie en huidallergieën. Voor Dalmatiërs is daarnaast de blaas vaak het probleem: pijnlijke blaasontstekingen en nierstenen komen vaak voor. Honden met grote/lange afhangende oren (Bloedhond, Afgaan, (Cocker) Spaniel, Basset, Beagle, Lhasa Apso, Weimaraner) hebben op hun beurt, vaak last van pijnlijke chronische oorontstekingen. Al deze aandoeningen zijn te voorkomen. Ze zijn namelijk door doorfok ontstaan.

(bron: Dier en Recht en Keuringsdienst van Waarde*)

Rasverenigingen en fokkers worden hier bij herhaling op aangesproken (en de gemoederen lopen daarbij vaak hoop op*), maar slechts weinigen voelen zich geroepen om hun geldmachinekraan dicht te draaien. Want ook hier bepaalt de vraag het aanbod. En de vraag is naar rashonden. Fokkers die op 'raskenmerken' fokken die wreed zijn en het dier leed toebrengen, zijn geen goede fokkers, ook al zijn ze aangesloten bij honderd rasverenigingen en hebben ze duizend bekers van hondenshows in de kast staan. Raszuiver is per definitie eigenlijk fout. De 'trend' is helaas om daarbij ook nog eens steeds méér de extremen op te zoeken. Chihuahua's moeten in een koffiekopje passen, dat vindt de klant leuk. Hondenfokker is geen beschermd beroep. Je hoeft er niets voor te weten of te kunnen, jouw hond doet al het zware werk.. En ja, broodfok moet worden uitgebannen, maar laten we iets verder kijken..

Schedel van een Engelse Bulldog, 100 jaar geleden (ook al met onderbeet) links, en nu (rechts) volledig legaal en door 'goedgekeurde' fokkers en raskenmerken.

Het fokken van honden'rassen' vindt al sinds lang voor onze jaartelling plaats, maar zij zagen er gedurende duizenden jaren nog steeds als een 'oorspronkelijke' hond uit. Maar tegen 1800 was dit allang niet meer het geval, toen waren veel rashonden al gehandicapt of gemankeerd en sindsdien is geen enkele bloedlijn is nog met recht 'zuiver' te noemen. (Dit geldt trouwens ook deels voor raskatten.) Het goede nieuws: 'terugfokken' naar gezonde dieren met normale verhoudingen, kan in slechts een paar generaties..**

VROEGER

Twee generaties geleden nog maar, leefden we in een tijd waarin alle honden gewoon vrij rond liepen. Je lette er niet op, niemand hield zijn hond in de gaten. Die hond maakte zijn ronde, langs zijn territorium door het dorp, deed een plas, ving een muis, groef een mol uit zijn hoop, blafte naar van alles en nog wat, vocht even met een andere hond, rende achter een haas aan en ging tegen etenstijd weer eens huiswaarts, om te kijken wat de pot schafte.. Mijn hond zou er, als 'ie het wist, jaloers op zijn..

(NIET ZO) LANG GELEDEN

Net zoals nu vaak nog in zuidelijke landen, vonden er geregeld aanrijdingen met honden plaats en bijna geen mens die dan zijn auto aan de kant zette. Als iemand toevallig wist van wie de hond was, kwamen ze je soms wel waarschuwen. Pootjes werden soms zelf, met wat vodden, 'gespalkt', naar eigen goeddunken. Na enige tijd ging de hond weer lopen (of niet) en dat was dat. En dat is nog niet eens zo gek lang geleden.. Huisdieren moest zichzelf maar redden. Er is in relatief korte tijd erg veel veranderd. Nu kun je kiezen voor kankertherapie voor je huisdier.

Kunst of Kitsch..?

VOORKENNIS

De vooruitgang was goed, maar we zijn doorgeslagen. De wolf is schoothond geworden en moet een jasje aan tegen de kou. (Ik stel me zo voor, dat menige hond het gevoel heeft in het verkeerde lichaam te zijn geboren.) Omdat circa vijftig jaar geleden nog de meeste honden op straat liepen, mixte toen nog vrijwel alles door elkaar. Alleen de 'upper class' had een rashond, de rest kwam voort uit toevallige ontmoetingen op straat. Zonder regie van de mens. Iedereen wéét dat dit vaak de meest gezonde honden zijn. En tóch rennen we allemaal naar de fokker. Sterker, het wordt ons van alle kanten geadviseerd.

VAN DE STRAAT

Bezorgde dierenartsen pleiten ervoor, om rassen weer met elkaar te vermengen. Alleen op die manier, door er weer straatschoffies van te maken, krijg je honden weer gezond. Het veredelen is verarmen gebleken. Maar in plaats van terug naar de natuur, speelt de dierenvoedingsmiddelenindustrie er handig op in (door voeding aan te passen aan de mankementen én door fokkers te sponsoren) en specialiseren dierenartsen zich op deze nieuwe gebieden.. Dat 'doorslaan' gebeurt met heel veel zaken. We hebben bijvoorbeeld overal elektrische apparaten voor uitgevonden en worden vervolgens te dik van het gebrek aan beweging. beweging die we wel nog hadden toen alles nog met de hand moest.

DOODLOPENDE WEG

En in plaats van het dan weer met de hand te doen, gaan we naar de gym. En drinken we 'shakes', gaan we op dieet. In plaats van gewoon weer te gaan harken, vegen, schrobben, boenen, fietsen en de heg met een gewone heggenschaar op menskracht te snoeien, bijvoorbeeld. En dan 'jojo-en' we, dat overgewicht leidt vervolgens weer tot diverse ziekten en het bevattelijker zijn voor virussen. Totaal de verkeerde weg ingeslagen en toch stug door blijven rijden. Maar is er nog wat aan te doen, behalve op individueel niveau? Onze bevolking is aan het 'super sizen', 50% is al te zwaar.

INVENTIEF

We hebben zaden zo gekweekt, dat de gewassen niet meer ziek worden, in plaats van te bekijken waar ze dan precies ziek van worden. We hebben de zonnebrandcrème uitgevonden, maar kappen wél alle bomen langs de straten. En in haar speech zei een jonge vrouw recent in een debatprogramma, dat één op de drie jongeren mentaal niet weerbaar is. En ze vroeg zich af hoe dat kon, want haar ouders en grootouders waren dat nog wel. En nu was zij depressief, eenzaam en verdrietig, maar haar opa had de oorlog nog meegemaakt 'En wij zijn de generatie die alles heeft en/of kan krijgen. Wat is er gebeurd?'***, vroeg ze zich af...

VROEGER WAS HET TOCH BETER

Het probleem met veredelen en vervolmaken, is dat we structureel te ver doorschieten. Straks heeft iedereen een 'plastic kop' van de plastische chirurgie, ter volmaking van ons uiterlijk en belachelijk witte tanden. En het is recent dan wel duidelijk geworden dat mensen die 'fillers' in hun lijf hebben, meer bijwerkingen ervaren van vaccinaties - en je zou denken dat het probleem zich daarmee zelf oplost (ik bedoel dat mensen het wel uit hun hoofd laten, figuurlijk én letterlijk), maar toch werkt dat zo niet. Dan gaan we 'betere' fillers bedenken. Op onze schreden terugkeren is kennelijk geen optie.

CONTROVERSE

Niet minder controversieel dan praten over zieke doorgefokte dieren en welvaartsziekten*⁴, is het vermelden van de achteruitgang van ons IQ, tenminste, als je probeert te duiden waar dat aan zou liggen. Decennia geleden kregen de 'slimme' mensen meer kinderen, omdat ze het zich konden veroorloven, nu krijgen ze juist minder kinderen, omdat beide partners fulltime werken. Dat roept vele vragen op. Ook is onze vervuilde omgeving van negatieve invloed (onze schildklier raakt aangetast en daardoor ons brein) en daarnaast zijn er de zogenaamde 'welvaartsziekten', die ook zorgen voor een minder goede doorbloeding van onze hersenen.. De vooruitgang levert ook bij onszelf niet per se vooruitgang op..

Hypotheses te over

DE JEUGD HEEFT DE TOEKOMST

Jonge mensen besteden tegenwoordig ongeveer 4,5 uur per dag aan computer, televisie, telefoon en internet. Daarmee vindt er nauwelijks verdieping plaats. Het lezen van een boek doet bijvoorbeeld een beroep op hele andere cognitieve vaardigheden dan het scrollen over een beeldscherm. Daarnaast zie je duidelijk dat de lees-, reken- en schrijfvaardigheid onder scholieren en studenten afneemt. Dit heeft allemaal effect op de IQ-scores en zijn, in mindere of meerdere mate, keuzes die we zelf maken*⁵.

QUICK FIX

We willen geen fruit meer met een deukje of plekje en er moet een mooie 'gezonde' glans op, en dus spuiten we met gif en glansmiddel. Dat gif krijgen we in ons lijf. Maar tenminste gelukkig geen fruit meer met een plekje..! We lusten geen kromme komkommers.. Of 'niet volmaakt ronde' tomaten (tenzij ze goedkoper worden aangeboden). We hebben dus ook al schoonheidscriteria voor ons voedsel bedacht. Velen dromen ondertussen wél van een romantisch eenvoudiger leven. Een leven mét de natuur in een klein (Tiny) huis of hut, zonder hypotheek, geheel zelfvoorzienend met moestuin (met kromme wortels), een paar kippen, een regenwatertank en een windmolentje.. (En een paar miljard minder mensen.)

Moeder Natuur heeft er vele biljoenen jaren over gedaan om alles te perfectioneren. De mens dacht dat 'ie het beter wist. Misschien moeten we het veredelen toch maar weer aan Moeder Natuur overlaten..

Meer weten?

WIL JIJ dat jouw verhaal echt aankomt, maar heb je last van writersblock?!

Mail me!

de St. Bernard vroeger en nu

* Dierenartsen die zich hierover uitspreken worden bedreigd. De Keuringsdienst van Waarde zag zich daarom genoodzaakt om de naam van de dierenartsen die zij consulteerden te anonimiseren en als disclaimer te vermelden dat: "Wij willen duidelijk maken dat wij de uitgelichte rassen absoluut niet als ‘slecht’ willen bestempelen of als een ras dat onverstandig is om te kopen. Het is goed om te weten dat gelukkig veel rasverenigingen in Nederland er alles aan proberen te doen om eventuele misstanden recht te zetten." Drie slagen om de arm, die niet kunnen verhullen dat de problemen wel degelijk bestaan.

** De beslissing om een hond te nemen, zou pas ná overweging of je het een dierwaardig bestaan kunt bieden genomen moeten worden. De vraag of je met jouw keuze de perverse prikkels in stand houdt die tot zieke dieren leidt, die hun halve (of zelfs hele) leven pijn lijden, zou daar onderdeel van moeten uitmaken.

In Nederland houden we 1,5 miljoen honden, waarschijnlijk zijn we daarmee het meest 'hond-dichte' land ter wereld. Elk jaar opnieuw schaffen we 150.000 honden aan: 37.000 pups met stamboom, 13.000 rescuehonden en 100.000 pups uit gelegenheidsnestjes of broodfok. Aan alle vormen van fokken en het verhandelen van honden -omdat er geld mee verdiend wordt, kleven nadelen. Door de enorme aantallen honden die we in Nederland houden, zijn we deel van het probleem, maar kunnen we daardoor ook mogelijk deel van de oplossing zijn.

Recent is, na grote inspanning van de stichting Dier en Recht en drie jaar lang procederen, de eerste fokker berispt - het is een beginnetje, maar de sleutel ligt bij de klant.

*** In HP De Tijd, schreef Renate van der Zee over 'De Pampergeneratie: verwend, gekoesterd en daardoor doodongelukkig. Hoogleraar orthopedagogiek Aryan van der Leij (1946) had het eind jaren negentig al over 'De Pretparkgeneratie': het voornaamste doel van de ouders leek het leven van hun kinderen zo prettig mogelijk te maken. "Toch is al deze verwennerij geen garantie voor een gelukkig leven. Ze krijgen werkelijk alle ruimte, maar toch zie je jongeren die uiteindelijk worden geslagen door een depressie of een andere psychische aandoening. Dat is de paradox van deze tijd.” Van der Leij, schrijft Van der Zee, lijkt een punt te hebben. Verontrustende cijfers over de psychische nood van jonge mensen halen de laatste tijd voortdurend het nieuws. Ruim 72.000 jongeren onder de 25 jaar zitten thuis vanwege arbeidsongeschiktheid. En 85 procent daarvan heeft te kampen met stress, depressies of een ontwikkelingsstoornis. Jonge mensen slikken ook steeds vaker psychofarmaca. Als kinderen geen teleurstellingen mogen meemaken, dan ontwikkelen ze geen coping skills. Dan leren ze niet omgaan met tegenslag, frustratie, boosheid, verlies, liefdesverdriet. “Ze hebben telkens te horen gekregen dat ze het geweldig deden. Als ze uit school met een tekening aankwamen, vonden hun ouders die meteen fantastisch, in plaats van dat ze zeiden: oké, hij is wel leuk, maar je kunt dit of dat nog verbeteren.”

En er is meer aan de hand: “Er valt zo ontzettend veel te kiezen. De mens is psychisch slechts bestand tegen het maken van een keuze uit vier of vijf opties, maar nu zijn het er al snel veertig of vijftig."

“Je moet als jongere tegenwoordig voortdurend excelleren,” zegt ook Paul Verhaeghe, hoogleraar klinische psychologie en psychoanalytica aan de Universiteit Gent. “Jonge mensen moeten voldoen aan hogere verwachtingen dan vroeger. En er wordt altijd bij verteld dat het alleen maar een kwestie is van je best doen. Dat je het zelf kunt maken, als je je maar voldoende inspant. Men gaat voorbij aan het feit dat ieder van ons zijn beperkingen heeft en zijn mislukkingen."

"Zo groot als de onzekerheden zijn in minder bevoorrechte landen, zo laconiek gaan mensen er dáár vaak mee om. Alles heeft een prijs, ook een ongekend lange periode van vrede en welvaart in wat ‘de westerse wereld’ is gaan heten." De Amerikaanse filosoof Richard Rorty noemde onze naoorlogse maatschappijen de beste die ooit hebben bestaan. Veel unieke verworvenheden zijn daarin vanzelfsprekendheden geworden. Een gevolg daarvan is dat het incasseringsvermogen en de veerkracht van de ingezetenen niet meer constant zwaar op de proef worden gesteld. (Volkskrant) "Psychiater Damiaan Denys zei op NPO Radio 1, dat we door het coronavirus oog in oog komen te staan met onze behoefte aan controle en de onzekerheid die we voelen als we die dreigen te verliezen. ‘We zijn niet meer gewend om te leven in een wereld waarin we geen controle hebben." (Het Parool)

*⁴ Geen enkele van deze hypotheses is 'bewezen', ook aangezien het nogal ingewikkeld is óm ze te bewijzen. Het controversiële punt eraan, is dat ze gekoppeld worden aan IQ. En, afgezien van het feit dat er meer is dan IQ alleen, wordt dit IQ ook door de jaren heen op verschillende manieren getoetst en geïnterpreteerd. (bron Scientias en Gezondheidswetenschap)

*⁵ Bekend vanwege vaak redelijk controversiële uitspraken, stelt Prof. Dr. Andrea Britta Maier (verouderingsonderzoeker en hoogleraar Gerontologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en hoogleraar Interne geneeskunde - Geriatrie aan de University of Melbourne in Melbourne, Australië), dat mensen prima 120 jaar oud kunnen worden, mits ze een gezond leven leiden. Ze beschouwt ouderdom, het verouderingsproces, als een ziekte. Zij onderzoekt omgevingsfactoren (woonomgeving, stress, genetica), maar ook de keuzes die mensen maken. Haar stelling 'Eigen keuze: als je niet wilt afvallen en je blijft te zwaar, krijg je in de toekomst geen nieuwe knie meer' riep nogal wat boze reacties op. Kan de mens de verantwoordelijkheid voor zijn of haar eigen leven eigenlijk nog wel aan?

Kees Kraaijeveld, directeur van De Argumentenfabriek, stelt dat de aandacht voor onze mentale gezondheid enorm is achter gebleven. "De helft van de Nederlanders heeft geen betekenisgevend doel meer in zijn of haar leven. En erger: de helft daar weer van, vindt dat geen probleem. [ ] Als meer dan een miljoen mensen last hebben van burn-outs, dan kun je je ook de vraag stellen of de problemen niet worden veroorzaakt doordat er iets is in de samenleving, of in de manier waarop we met elkaar omgaan. Of het niet gaat om de manier waarop we onze samenleving hebben ingericht en de maatschappelijke voorkeuren die we met elkaar aan het najagen zijn."

Het vervolmaken van onze samenleving, vrede, veiligheid, betere omstandigheden, meer welvaart, heeft ons, wat onze gezondheid betreft, op het verkeerde pad gezet.. En was het daar juist niet hoofdzakelijk juist om begonnen? Misschien moeten we meer gaan verwilderen, in plaats van veredelen...

Dit zou de allereerste foto van een gedomesticeerde wolfshond zijn..

Ondersteun dit blog!

Tip Manon!

Lees je de artikelen op dit blog met interesse? Kom je hier regelmatig terug? Dan verkeer je in het goede gezelschap van honderden lezers! Waardeer je dat het hier niet vol staat met advertenties? Dan zou het fijn zijn als jij die waardering voor alle werk en energie die achter dit blog schuil gaan, zou willen laten blijken, door middel van een eenmalige, of regelmatige donatie van jouw keuze. Dankzij jouw financiële bijdrage kan ik dan in de toekomst nog meer inspirerende artikelen met je delen!

Maak je vrijwillige gift over, naar: NL87SNSB0939167336 t.n.v.: M. Claus, Wijlre

Alvast zeer bedankt!

Genoten van deze blog? Iets gelezen dat je nog niet wist? Meer inzicht verkregen?

Claus Copywriting: Storytelling by Nature

Meer informatie over Claus Copywriting, via:

www.clauscopywriting.wixsite.com/home

clauscopywriting@ziggo.nl